گامهاى اساسى در تدبُّر
پيش از اين گفتيم كه دعاها - معمولًا - داراى چند محور هستند كه عبارتند از :
ذكر ، تحكيم عقايد اسلامى ، توضيح نيّت انسان يا اصلاح اهداف و تزيكهء نفس او ، آموختن اخلاق و رفتار نيك به انسان و در نهايت برانگيختن او به انجام كارهاى نيك و چگونگى انجام آنها ؛ اينها محورهاى پنجگانهاى هستند كه ساختمان كلّى دعاها را مىسازند ، جز اينكه « ذكر » پايهء عمومى همهء دعاها و همهء مراحل دعاست ، تا آنجا كه وقتى دعا ما را به اعمال صالح بر مىانگيزد ، يا نفس ما را پاك مىكند ، اين كار را از راه ذكر انجام مىدهد . پس ذكر بعلاوهء اينكه محورى است در كنار ديگر محورهاى دعا ، پايهء عمومى همهء محورهاى ديگر نيز مىباشد . شناخت اين محورها و جستجوى آنها ، گام نخستين و اساسى تدبّر در دعاست . گامهاى ديگر بسيار شبيه به گامهايى هستند كه برداشتن آنها در تدبّر در قرآن لازم است ، زيرا زبان دعاها بسيار شبيه به زبان قرآن است ، امّا پايينتر از قرآن و بالاتر از سخنان همهء انسانها ؛ برخى از اين دعاها بر حسب آنچه ما مىدانيم احاديثى قدسى هستند كه توسّط پيامبر از خدا روايت شدهاند و برخى از آنها ترجمهاى راستين از دعاهاى كتب الهى پيشين ، همچون زبور حضرت داوود عليه السلام مىباشند .
گامهايى كه هنگام تدبّر در قرآن و دعا بر مىداريم بطور خلاصه از اين قرار است :
1 - تدبّر در سبك ، براى شناخت جزئيّات و ويژگيهاى رابطهء كلمات ،