ب - ستون دين
دين ظاهر و جوهرى دارد ؛ ظاهر دين ، نماز ، روزه ، حجّ ، زكات ، خمس و ديگر عبادات است ، امّا جوهر و مايهء استوارى و برپايى دين چيست ؟ اين جوهره و ستون همانا دعاست ، زيرا جوهر دين ، اتّصال انسان به خداست و ستون آن عروج انسان به سوى خداوند است « پس نماز معراج مؤمن است » همچنانكه در حديث شريف آمده است .
و امّا دربارهء روزه ، آيهء كريمه هدف آن را چنين بيان مىدارد :
( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ) .
( سورهء بقره
، آيهء 183 )
« اى كسانى كه ايمان آورديد روزه بر شما نوشته شده است و همچنان بر كسانى كه پيش از شما بودند نوشته شده بود تا شايد تقوى پيشه كنيد . »
پس هدف روزه ، تقوى است .
( . . . وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى . . . ) .
( سورهء بقره
، آيهء 197 )
« توشه برداريد همانا بهترين توشه تقوى است . »
هدف عبادتها حالت عروج و تقوى است ، حالت اتّصال غيبى و پيوند نهانى انسان با خداى سبحان است و اين با دعا تحقّق مىپذيرد .
خداى متعال از طريق قرآن با انسان سخن گفته است ، امّا انسان چگونه با خداوند سخن مىگويد ؟
پاسخ انسان به خدا و سخن گفتنش با معبود ، همين دعاست . از اينروست كه دعا ستون دين است . در « مناجات شعبانيه » مىخوانيم :
« وَاْجْعَلْنى مِمَّنْ . . . فَناجَيْتَهُ سِرَّاً وَعَمِلَ لَكَ جَهْراً » .