« آنگاه براى آنان گوسالهاى بيرون آورد كه صدايى شگفت داشت و گفتند اين است معبود شما و موسى كه فراموش كرده است . »
« و او را بزرگ دار » يعنى لازم نيست كه توهّمى در مورد خدا در اينجا باشد زيرا خدا بالاتر از همهء و همها و خيالهاست ، ما هرچه را در ذهن خود توهّم كنيم مخلوق است نه خالق ، خالق بالاتر از توهّم انسان است و مقصود از شناخت خدا اين است كه او را از حدّ تعطيل و تشبيه خارج بدانى كه او از آفرينشى و نابودى نيست ، او چيزى است نه همچون ديگر چيزها ، امّا چگونه ؟ او چگونگى ندارد . .
كجا ؟ جايى ندارد ، كى ؟ زمان دربارهء او صدق نمىكند ، نشانهء او چيست ؟ نشانهاى ندارد . اين مسائل هيچكدام دربارهء خدا صادق نيست و همه صفات مخلوقات است .
ستايش خداى را با همهء ستايشها بر همهء نعمتهايش . ستايش خداى را كه مخالفى در ملك و ستيزهگرى در فرمان او نيست . ستايش خداى را كه در آفرينش شريكى و در بزرگى همتاى ندارد . . .
پس از آنكه دعا ، برخى از اسماء سبحانى خدا را - كه او را از هر نقص و عجزى تقديس و تنزيه مىكنند - ذكر كرد ، اشاره مىكند به اسم فعلهايى كه رمز آنها اسم « تبارك » است : « ستايش خداى را با همهء ستايشها بر همهء نعمتهايش » آيا انسان مىتواند از هر نعمتى از نعم خدا بى نياز شود ؟ و آيا مىتواند از طريق غير براين نعمت دست يابد ؟ كدام نعمت است كه خداوند ما را عطا فرموده است و به سبب آن مستحقّ حمدى تازه نيست ؟ ما به همهء نعمتها نيازمنديم و همهء نعمتها از جانب خداست و در همهء آنها نياز به ستايش ، از اينرو ستايش جملگى نعمت را به جاى مىآوريم و سپاس همهء نعمتها را با جملهاى كوچك مىگزاريم : « ستايش خداى را با همهء ستايشها بر همهء نعمتهايش » امّا « با همهء ستايشها » يعنى چه ؟
جواب : ما خدا را با تعبيرهاى گوناگون حمد مىكنيم : الحمد للَّه ، حمد تو يا
دعا (معراج مومنين و راه زندگى) (فارسى) — صفحة 113
مساهمون: كمال نژاد
ص١١٣