مىشود . تَبَارَكَ يعنى بركت داد ، و هر آنچه خدا به آفريدگانش مىدهد بركت است . اسم فعلها عبارتند از : خالق ، رازق ، كنندهء آنچه مىخواهد ، مصوّر ، بارى و مانند اينها . اينها اسمهايى هستند كه بر افعال خدا دلالت مىكنند . اسم سوم سبحان است و آن اسمى است كه دلالت مىكند بر پاك دانستن و تنزيه خداوند از اينكه او را به آفريدگان شبيه دانيم و براى او مثل و مانندى قرار دهيم و تجزيهاش كنيم . صمد ، احد و بى همتا اينگونهاند . اينها اسمهاى خدا هستند و از آنها حداقل سيصد و شصت اسم ، مشتقّ مىشود ؛ از هر اسمى مجموعهاى از اسمها مشتقّ مىگردد و از آنها نيز اسمهايى ديگر .
در اين بخش از دعا برخى از اسمهاى مربوط به تسبيح و تنزيه را مىخوانيم كه رمز آنها اسم سبحان است . يكى از علما مىگويد : عظيمترين نام خدا ، سبحان است و عظيمترين ذكر او سبحان اللَّه ، از اينرو برترين ذكرها در ركوع و سجود ، سبحان اللَّه است ، كما اينكه تسبيحات اربعه كه در ركعت سوم و چهارم نمازهاى واجب خوانده مىشود با سبحان اللَّه آغازمى شود ، حتى دربارهء تكبيراتى كه بعداز نمازهاى واجب خوانده مىشود و به « تكبيرات حضرت زهرا سلام اللَّه عليها » مشهور است برخى از علما گفتهاند : بهتر آن است كه اين تكبيرات با سبحان اللَّه شروع شود ، سپس الحمد للَّهو بعد اللَّه اكبر گويند ، يعنى عكس آنچه در ميان مردم متعارف شده است .
سؤال اين است : چرا اسم سبحان از عظيمترين اسمهاى خداوند مىباشد ؟
جواب : زيرا انسان از راه فطرت مىداند كه آفرينندهاى دارد .
( . . . فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَاتَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ . . . ) .
( سورهء روم ، آيهء 30 )
« فطرت خدا كه مردم را بر آن سرشت ، آفرينش خدا را تبديلى نيست ، اين است دين استوار و پا برجا . »
دعا (معراج مومنين و راه زندگى) (فارسى) — صفحة 109
مساهمون: كمال نژاد
ص١٠٩