امام صادق عليه السلام فرموده است : « خداى تبارك و تعالى ، اسمى را آفريد كه حروفى داشت و وصفى نداشت ، لفظ داشت و قابل نطق نبود ، هويّت داشت و جسد نداشت ، تشبيه در آن بود و موصوف نبود ، رنگ داشت و بر آن رنگى نكشيده بودند ، قطر و حدّ از آن نفى شده و دور گشته بود ، حسّ هر موجود صاحب و همّى از آن محجوب بود ، پنهان بود و در پرده نبود ، پس آن را كلمهاى تام قرار داد كه بر چهار جزء بود ، اجزايى باهم بى آنكه يكى پيش از ديگرى باشد ، سپس از آنها سه اسم را آشكار كرد ، زيرا مخلوقات به آن محتاج بودند و يكى را نهان داشت و آن اسمى است كه در اين سه اسم آشكار ، پنهان شده است اسمهاى آشكار « اللَّه » و « تبارك » و « سبحان » هستند . هر كدام از اين نامها چهار ركن دارند ، پس كلًا دوازده ركن موجود و سپس براى هر ركنى سى اسم آفريد منسوب بدان ؛ آن اسمها رحمان ، رحيم ، قدّوس ، خالق ، بارى ، مصوّر ، حىّ ، قيّومى كه او را كسالت و خواب نمىگيرد ، عليم ، خبير ، سميع ، بصير ، حكيم ، عزيز ، جبّار ، متكبّر ، علىّ ، عظيم ، مقتدر ، قادر ، سلام ، مؤمن ، مهيمن ، منشى ، بديع ، رفيع ، جليل ، كريم ، رزّاق ، محيى ، مميت ، باعث و وارث مىباشد . »
اين اسمها و آنچه از اسماء حسنى هست تا سيصد و شصت اسم ، همه منسوب است به آن اسمهاى سهگانه و اسمهاى سهگانه اركان و حجابهاى آن اسم پنهان است . اين است كه خدا مىفرمايد :
« بگو خدا را با نام اللَّه يا رحمان يا به هر نام ديگر بخوانيد كه او را نامهاى نيك هست . »
( بحار الانوار ج 4
، ص 166 )
اللَّه ، تبارك ، سبحان ، اينها سه نام اصلى از اسماء حسنى هستند . از اسم اللَّه اسمهاى ديگرى مشتقّ مىشوند همچون : عليم ، خبير ، قدير ، بصير ، سميع و حكيم ؛ اينها اسمهايى هستند كه به تعبير علماى علم كلام ، بر صفات ذاتى دلالت مىكنند . از اسم تبارك نيز مجموعهاى از اسمها كه « اسم فعل » هستند مشتقّ
دعا (معراج مومنين و راه زندگى) (فارسى) — صفحة 108
مساهمون: كمال نژاد
ص١٠٨