زمان به سركردگى پادشاه خود آگيسيلااوس « 1 » بسيج جنگ كردند و اين پادشاه چون به سپاه خود به آسيا رسيده به خشكى درآمد بيدرنگ به كوشش پرداخته شهرت خوبى به دست آورد و ميانه او و تيسافرنيس جنگى در ميدان روى داده تيسافرنيس شكست يافت . نيز بسيارى از شهرها بر تيسافرنيس بشوريدند . و چون اين خبرها به ارتخشثر رسيد دانست كه نبايد با يونانيان از اين راه درآيد و اين بود تيموكرانيس « 2 » را از مردم رودوس « 3 » با مقدار انبوهى از زر به يونانيان فرستاده به او اختيار داد كه به هر نحوى كه مىپسندد و آن پولها را بين پيشوايان يونانى در اين شهر و آن شهر بخش كرده آنان را به جنگ با اسپارت برانگيزد .
تيموكراتيس به يونان رفته دستور ارتخشثر را به كار بسته بسيارى از شهرهاى بزرگ را بشورانيد نيز تلوپونيسوس « 4 » را به شورش برانگيخت و اين بود كه دار الشورى آگيسيلاوس را از آسيا باز پس خواند .
مىگويند چون او از آسيا برمىگشت به دوستان خود چنين گفت :
به دست سى هزار تيرانداز است كه مرا از آسيا بيرون مىراند .
مقصود اشاره به صورت تيرانداز است كه بر روى در يكهاى ايران نقش مىشود .
ارتخشثر دريا را نيز از لاكيدومونيان پيراست و سرداران دريايى او يكى كونون « 5 » از مردم آتنه و ديگرى فارنابازوس « 6 » بود .
كونون پس از جنگ آيكوسپوتامى « 7 » در كوپريس « 8 » نشيمن گرفت و مقصود او نه تنها آسودگى و تندرستى خود و بلكه بدانسان كه دريانوردان هميشه گردش باد را مىپايند او نيز گردش زمان را مىپاييد و در انتظار فرصت نيكى بود .
و چون ديد كه او با همه مهارت نيازمند نيرويى است و ارتخشثر با آن نيرويى كه دارد نيازمند مرد ماهرى است كه آن نيرو را به كار بياندازد اين بود كه چگونگى را نوشته به ارتخشثر پيشنهاد كرد و به آن كسى كه نامه را مىبرد دستور داد كه اگر توانست آن را به
هامش
( 1 ) .Agesilaus( 2 ) .Timocrates( 3 ) .Rhodesنام جزيرهاى از يونان بوده .
( 4 ) .Telopounesusبخشى از جنوب يونان كه شبه جزيره مىباشد .
( 5 ) .Couon( 6 ) .Pharnabazus( 7 ) .Aegospotamiنام رودخانهاى كه يونانيان جنگ مشهور خود را در كنار آن كردهاند .
( 8 ) .Cypresجزيرهاى كه امروز « قبرس » نوشته مىشود .