جزئيات داستان او تا اين حد مورد ترديد است و تاريخى كه ذكر مىكند با تواريخ مذكوره در اسناد رسمى پيش گفته ، اختلاف دارد ، تا حدى مربوط به همين است . گمان نميرود اين فرض كه تكش دوباره بخارا را مسخر ساخته بوده - اساسى داشته باشد .
پس از مرگ طغان شاه [ طوغان شاه ] كه به گفتهء جوينى در روز 12 محرم سال 581 هجرى « 1 » . ( دوشنبه 15 آوريل 1185 ميلادى ) وقوع يافته بوده اغتشاش و آشوب در خراسان از سر گرفته شد . فرزند خردسال او كه سنجر شاه نام داشت به تخت جلوس كرد ، ولى بخش اعظم متصرفات متوفى بدست سلطان شاه افتاد ، كه از يكسو برادرش تكش و از ديگر سو غياث - الدين غورى با وى رقابت مىورزيدند . مبارزه به سود تكش پايان يافت و وى در ماه مه و يا ژوئن سال 1187 ميلادى ( 583 هجرى ) « 2 » نيشابور را مسخر ساخت و فرزند ارشد خويش ملك شاه ( والى پيشين جند ) را در آنجا گذارد .
سنجر شاه به خوارزم انتقال يافت و بعدها چون كشف شد كه روابط خويش را با نيشابوريان دنبال مىكند نابينايش كردند « 3 » . مرو فقط پس از مرگ سلطان
هامش
( 1 ) - نسخهء خطىGPB،IV، 2 ، 34 ، ورق 106 ؛ چاپ قزوينى ،II، 22 ( 12 محرم 581 هجرى ) : ابن اثير ( چاپ تورنبرگ ،XI، 249 ) اين واقعه را مربوط به 582 هجرى مىداند .
( 2 ) - به گفتهء جوينى ( نسخهء خطىGPB، 2 ، 34 ، ورق 107 ؛ چاپ قزوينى ،II، 25 ) - روز سهشنبه 7 ربيع الاول 583 هجرى ، ولى اين روز ( 17 مه 1187 ) يكشنبه بوده ؛ از ديگرسو روز 7 ربيع الثانى ( 16 ژوئن ) همان سال واقعا سهشنبه بوده ( نسخهء خطىLGU، شمارهء 172 ، ورقb118 - 17 ربيع الاول ؛ ممكن است كه سهشنبه 26 مه بوده ) . نيشابور را تكش از روز جمعه 14 محرم 583 / 27 مارس 1187 ميلادى تحت محاصره داشته .
( 3 ) - ابن اثير ، چاپ تورنبرگ ،XI، 249 .