باتو خان در سال 653 هجرى / 1255 ميلادى « 1 » درگذشت . وى اندكى پيش از وفات ، فرزند خويش سرتاق را به قورولتاى نزد منكو اعزام داشته بود .
سرتاق حتى در زمان حيات پدر نيز در امور نفوذ فراوان داشت . شاهزادگان روسى حتى در سال 1249 ميلادى « 2 » به نزد او رفتند . روبروك از اردوگاه سرتاق كه در موضعى بين رودهاى دن و ولگا - به مسافت سه روز راه از گذرگاه رود اخير الذكر - قرار داشته ، ديدن كرده بود ( اين گذرگاه به گفته اشميدت « 3 » در نزديكى 50 درجه عرض شمالى بوده است ) . سرتاق چون در طى سفر خويش به نزد منكو از مرگ پدر خبر يافت ، به قپچاق بازنگشت و سفر را دوام داد .
خان بزرگ [ منكو قاآن ] آنچنان از اين عمل وى راضى و خشنود گشت كه
هامش
- اردوى او مساجد و امامان و مؤذنان وجود داشتند . حتى برخى معتقد بودند كه وى در نهان دين اسلام آورده است . بنا به گفتهء جوينى ( نسخهء خطىGPB،IV، 2 ، 34 ، ورق 95 ، ( چاپ قزوينى ،I، 222 ) ) باتو خان به كيش يكتا پرستى مغولى وفادار مانده بود و به هيچ دين ديگرى تمايل نشان نمىداد . ( بارتولد در مقالهء خود تحت عنوان « باتو خان »EI , Iدربارهء شخصيت باتو مفصلتر سخن گفته است ) .
( 1 ) - در تأليف جوينى سال 653 هجرى ( 1255 ميلادى ) مذكور است ؛ به گفتهء رشيد الدين ( نسخهء خطىGPBدرن 289 ، ورق 181 ؛ ( چاپ بلوشه ، 137 ) ) سال وفات او 650 هجرى ( 53 - 1252 ميلادى ) بوده است و اين با گفتهء روبروك و قول خود رشيد الدين دربارهء جلوس منكو تناقض دارد . ضمنا بايد گفته شود كه به گفتهء راورتى ( جوزجانى ، ترجمهء راورتى ،II، 1173 - 1172 ، حاشيه 9 ) ، [ « بىشك سال 650 ه . تاريخ صحيح در گذشت وى است » ]
«H . is the correet year of his death650there is no doubt that»
( 2 ) - كارامزين ، « تاريخ دولت روسيه » ، مجلدIV، حاشيه 84 ، ص 21 - 20 .
( 3 ) - 19 .ber Rubruks Reis » , S؟u» .Schmidt.