به پيشوائى خويش شناختند .
پس از يك هفته لشكر كثيرى از مغولان در تحت رياست ايلدزنوين و چكين قورچى در رسيدند . محمد و على مانند برادر خويش بىسلاح در برابر دشمنان ظاهر شدند . ولى محتملا خبر آنكه « شمن » بزرگ و وحشت - انگيز ديگر در ميان عاصيان نيست به سمع مغولان رسيده بوده . قيامكنندگان بالكل شكسته شدند . فقط ورود يلواچ شهر بخارا را از تاراج ديگر و تجديد قتل عام نجات داد . و وى بعد از « الحاح و مبالغت و لجاج » بدشوارى تمام سران مغول را قانع كرد كه تنبيه و سياست شورشيان را موكول به رأى قاآن كنند و « بر آن جملت كه فرمان [ وى ] باشد با تمام رسانند » . اوكتاى قاآن رسولان يلواچ را با حسن نظر پذيرفت و عفو بخارائيان را صحه نهاد و « بر حيات ايشان ابقا كرد » « 1 » ( در 636 هجرى / 40 / 1239 ميلادى ) .
هامش
( 1 ) - داستان قيام تارابى را در تأليف جوينى بنگريد . نسخه خطىIV , GPB، 2 ، 34 ، ورقهاى 40 - 38 ؛ ( چاپ قزوينى ،I، 90 - 85 ) در تأليف دوسون :
( 1074 - 102 .Histoire des Mongols » t . II , PP) داستان جوينى با محذوفاتى نقل شده است . ( در نقل قول دوسون از جوينى اشتباهى ديده مىشود ، به اين معنى كه دوسون بجاى نام محمود يلواچ نام پسر وى مسعود بك را نقل كرده است . و . و . بارتولد به اين نكته توجه كرده و در نسخهاى از « تاريخ مغولان » دوسون كه در دست است و به وى تعلق داشته زير اشتباه را خط كشيده و در حاشيه نوشته : « غلط است » : دفرمرى در سال 1852 ميلادى داستان جوينى را دربارهء خروج تارابى به چاپ رسانده
( 344 - 376 .t . XX , PPخ 4 .JA , ser) و قطعهاى از خواندمير را كه نقل قولى از جوينى است با جملات ديگر بدان افزوده (sq58 .t . XIX . P، 4 .JA , ser) ؛ در هر دو مورد متن فارسى و ترجمهء فرانسه نقل شده است . استاد آ : يو . ياكوبوسكى شاگرد بارتولد مقالهاى تحت عنوان « قيام تارابى » ( به فهرست مآخذ رجوع شود ) منتشر كرده است و ترجمه روسى متن جوينى ( ص 125 - 121 ) را نيز در طى مقاله نقل كرده - تحريريه ) .