چينيان مجالس گردش و عيش و سرور در خارج شهر تشكيل مىدادند . به ويژه نقاط غربى اطراف شهر بسيار زيبا بوده . محتملا اين نقاط همان است كه بابر « 1 » كول مغاك مىنامد و اكنون كول ماغيان ناميده مىشود و در رستاق آنگار واقع است . در اينجا « همهجا مهتابيها و بركهها و برجها و وثاقها ديده مىشده » در بعضى جاها باغهاى ميوه وجود داشته . حتى باغهاى چين هم با آنها قابل مقايسه نبوده « 2 » . از ديگر سو ، در سپتامبر سال 1222 ميلادى / 619 هجرى در مشرق شهر دستهاى از راهزنان كه به 2000 نفر بالغ مىشده تشكيل شد .
محتملا اينان از مردم كوهستان زرافشان بودند . اهالى سمرقند هر شب روشنى حريقها را مشاهده مىكردند « 3 » . چان - چون ، در ايام آخرين اقامت خويش در آن شهر - در ماه نوامبر و دسامبر - روستائيان گرسنه و قحطىزده را با بقاياى آذوقهاى كه به او داده شده بود تغذيه مىنمود و گذشته از آن آشى براى ايشان تهيه مىكرد . عدهء كسانى كه از اين مطبخ رايگان استفاده مىكردند خيلى زياد بود « 4 » .
در پايان آوريل سال 1222 ميلادى / اواسط بهار 619 هجرى .
چان - چون عازم دربار چنگيز خان شد . پيش از آن تاريخ رابطه ميان دو كرانهء
هامش
( 1 ) - « با برنامه » ، چاپ ايلمينسكى ، 60 ؛ مستخرجات به ترجمهء وياتكين ، 36 ؛ چاپ بوريج ، ورقb48 ؛ ترجمهء بوريج ،I، 82 .
( 2 ) - چان - چون ، ترجمهء كافاروف ، 316 ؛ ، «Bretschneider , « Researches . sq80 .vol . I , p( در چاپ روسى 1900 « بستانها » نوشته شده بوده - تحريريه . ) .
( 3 ) - چان - چون ، ترجمهء كافاروف ، 328 ؛ ( در كتاب برتشنيدر نيست ) .
( 4 ) - همانجا ، 332 ؛ ( خلاصه شده ) 96 .Bretschneider , « Researches » , vol . I , p.