گفتهء جوينى « 1 » شهر اترار پنج ماه از خود دفاع كرد و دز آن ماهى ديگر مقاومت نمود . پس از تصرف شهر ، لشكريانى كه براى محاصرهء آن باقى مانده بودند هنگامى كه چنگيز خان مشغول محاصرهء سمرقند بود - يعنى در ماه مارس 1220 ميلادى ( اول بهار 617 هجرى ) به وى ملحق شدند . از اينجا چنين نتيجه توان گرفت كه آغاز محاصره در سپتامبر 1219 ميلادى ( آخر تابستان سال 616 هجرى ) بوده است . ولى به ظن قوى جوينى دربارهء طول مدت محاصره اندكى مبالغه كرده . به گفتهء نسوى « 2 » چنگيز خان فقط پس از سقوط اترار به طرف بخارا حركت كرد و احتمال صحت اين نظر اندك است .
چنگيز خان در زير حصار اترار نيروهاى خويش را تقسيم كرد . بخشى از لشكريان وى ( كه به گفتهء رشيد الدين « 3 » چند تومن - چند ده هزار تن بوده ) كه فوج اويغور « 4 » نيز جزء آن بوده - براى محاصرهء شهر در محل ماند . بخش ديگر در تحت فرماندهى جوچى به سوى بخش سفلاى سيردريا ( سيحون ) اعزام گشت . گروه كوچگى ( 5000 نفر ) نيز به طرف بخش علياى رود و در جهت
هامش
( 1 ) - چاپ قزوينى ،I، 64 ، 92 ؛ 1320
112 - 110 .Schefer , « Chrestomatie persane » , t . I , pp.
( 2 ) - « سيرت جلال الدين » ، متن ، 43 ؛ ترجمه ، 74 - 73 .
( 3 ) - چاپ برزين ، بخشXV، ( متن ، 67 ) ؛ ترجمه ، 43 . در تأليف جوينى ( چاپ قزوينى ،I، 64 ) همان كلمات ( چند تومان ) مربوط به فوج جوچى قلمداد شده .
( 4 ) - رشيد الدين ، چاپ برزين ، متن ، بخش ،VII، 164 ؛ ترجمه ، بخشV، 127 . به گفتهء جوينى شاهزادگان جغتاى و اوكتاى ( اوگدى ) نيز در اين بخش لشكر بودهاند .