رأس كاروانيان قرار داشتهاند به شرح زير نقل مىكند : عمر خواجه [ عمر ] اترارى ، جمال مراغى [ در متن بارتولد حمال مراغى نوشته شده ] ، فخر الدين ديزكى بخارى و امين الدين هروى . بنا به گفتهء جوينى در اين كاروان بر روى هم 450 تن شركت داشتند و همه مسلمان بودند . و به گفتهء جوزجانى اينان 500 شتر بار كالا داشتند - يعنى زر و سيم و ابريشم چينى و منسوجات ترغو و پوست بيدستر و سمور و چيزهاى ديگر . در اترار همهء اين بازرگانان ، به فرمان حاكم محل اينالجق كه لقب قاير خان [ غاير خان ] داشته « 1 » . ( نسوى وى را اينال خان مىخواند ) و از خويشان تركان خاتون بوده ( به گفتهء نسوى خالوزادهء سلطان بوده ) به اتهام جاسوسى بازداشت شدند . دربارهء اينكه مسؤليت محمد خوارزمشاه در اين امر تا چه درجه بوده اخبار ضد و نقيض در دست است . بنا به گفتهء نسوى حاكم مزبور از روى حرص و طمع و به منظور تصرف كالاهاى بازرگانان به اين عمل مبادرت ورزيده بوده . و چون به سلطان خبر داد كه رفتار بازرگانان به جاسوسان مىماند ، خوارزمشاه فقط فرمانى فرستاد كه ايشان را توقيف كند . و قتل آنان به ابتكار شخص حاكم صورت گرفت و همهء گنجينههاى مقتولان بدست وى افتاد . فقط بعد ، سلطان ناگزير شد از نفاذ حكم خويش
هامش
( 1 ) - در تأليف جوزجانى ( ترجمهء راورتى ،I، 272 ؛II، 966 ؛ ( چاپ ناسائو - ليس ، 337 ) ) « قدر خان » نوشته . ( بطورى كه پ . پليو اشاره كرده لقب قاير خان [ غاير خان ] به ظن اقوى صورتى از لقب تركى قدر خان است ( « قدر » بمعنى « صاحب نيرو » و « مهيب » ) و هيچ وجه مشتركى با « قدر » عربى كه در تأليف جوزجانى آمده ، ندارد . « اينالجق » هم ممكن بود نام يا لقب باشد ( بمعنى « شاهزاده » ) . رجوع شود به :
54 - 52 .- Pelliot , « notes sur le Turkestan » ppتحريريه ) .
( 2 ) - چاپ تورنبرگ ،XII، 239 ؛ 5 ،. CMIZO , I