عنوان « بخشى بزرگ » ، يعنى رئيس ادارهء كشورى در فلان يا به همان محل ، بوسيلهء اصطلاح چينى « تيشى » « 1 » ادا مىشده . در زمان حيات چنگيز خان ، نمايندهء حكومت كشورى مغول در چين كه اصلا چژورچژنى بوده ، لقب تيشى داشته « 2 » . سركردگان لشكريان كومكى قراختائى و چژورچژنى به لقب ديشى ملقب بودهاند و اين كلمه به گفتهء رشيد الدين « 3 » بمعنى « امير تومان » ( امير گروه ده هزار نفرى ) بوده . ولى مسلما در اين مورد نيز همان كلمه تيشى در كار است « 4 » .
هامش
( 1 ) - رشيد الدين ، چاپ برزين ، متن ، بخشVII، 190 ؛ ترجمه ، بخشV، 143 ؛ بخشXV، متن ، 207 ؛ ترجمه 138 .
( 2 ) - واسيليف ، « تاريخ و باستانيها » ، ص 223 . ( پ . پليو اينجا را ، از روى « من - دا - بى - لو » ، به گونهء ديگرى توجيه مىكند . رجوع شود به :
( تحريريه - 49 - 46 .Pelliot , « Notes sur le Turkestan » . PP.
( 3 ) - چاپ برزين ، بخشXV، متن ، 214 ؛ ترجمه 143 .
( 4 ) - ( بطورى كه پ . پليو خاطرنشان كرده ، ن . اى . برزين بجاى « ونشى » به خطا « ديشى » خوانده ( « ونشى » - در تأليف رشيد الدين چاپ برزين ، بخشXV، متن ، 214 آمده ) « ونشى » مطابق است با « يوآن - شوآى » چينى كه بمعنى « ژنراليسيموس » مىباشد . ( رجوع شود به : 43 - 42 .Pelliot , « Notes sur Le Turkestan » , PP) در حاشيهء نسخهء بارتولد ( چاپ انگليسى ) در اينجا چنين يادداشت شده : « قرائت نادرست .Pelliot43 بايد « ونشى » باشد كه چينى آنYuan - chouaiاست «ralissime؟ne؟ge» .
پ . پليو نيز خاطرنشان كرده كه لقب « بخشى بزرگ » ( چنان كه رشيد الدين توضيح مىدهد لقب « تيشى » است ) در ميان مغولان واقعا وجود نداشته و اصطلاح « تيشى » خود بمعنى مأمور عالى مقام و اعيان دولت بطور اعم بوده است . ( رجوع شود به :
( تحريريه - ( 45 - 44 .Pelliot , « Notes sur le Turkestan » , PP) )