مانند ايشان جهانگرد بوده و يكى از بزرگترين جغرافىدانان همهء ازمنه و اعصار شمرده مىشود . به عقيدهء كرمر « 1 » ( منقول از شپرنگر ) « اخبار وى دربارهء آب و هوا و محصولات بازرگانى و سكهها و اوزان و مقادير و آداب و رسوم و خراج و بيگارىهاى مرسوم در هر كشور از جملهء مهمترين مدارك تاريخ فرهنگ مشرقزمين مىباشد » « 2 » .
ابو عبد اللّه محمّد بن احمد جيهانى « 3 » وزير سامانى كه در عهد صغيرى نصر بن احمد ( 302 هجرى قمرى ) امور ملك را اداره مىكرده حامى ابو زيد بلخى بوده است . بنا به گفتهء گرديزى « 4 » جيهانى مؤلف آثار بسيار ، در همهء شؤون دانش ، بوده و از آن جمله است تأليفى در جغرافيا ( مانند ديگر تأليفات همنوع خود ) به نام « مسالك و ممالك » . مقدسى « 5 » دربارهء اين تأليف چنين اظهار نظر مىكند : « مؤلف بيگانگان را گردآورده و از
هامش
نام مقدسى يا مقدسّى رجوع شود به 367 .De Goeje , JA , Ser . q , t . XIV , Pو مقدمهء چاپ 1906 با پاسخ آ . فيشر ( «Fisher « Al - magdisi) در .S , LX , Bd , ZDMG sq404 و همچنين ، «Iran im Mittelalter . Bd II» ،Schwarzمقدمه .
در انساب سمعانى ( چاپ مارگوليوس ورقb539 ) نام وى را بهصورت مقدسى آورده .
( 1 ) - 433 .Kremer » Culturgeschichte Bd I I . S»
( 2 ) - ( جزئيات در اثر كراچكوسكى ، « تأليفات جغرافيائى عربى ص 218 - 210 اى . يو . كراچكوسكى شكل « مقدسّى » را پذيرفته - هيأت تحريريه . )
( 3 ) - « الفهرست » ،I، 138 ، كه اشتباها پسر ابو عبد اللّه - ابو على كه در دوران متأخرتر زندگى مىكرده نام برده شده است .
( 4 ) - « متون » ، ص 6 .
( 5 ) - مقدسى ، 4 - 3 .