بلخ مىزيسته « 1 » بنا به گفتهء مقدسى جغرافىدان كه در دوران بعد زندگى مىكرده تأليف بلخى بطور كلى تفسيرى بوده براى نقشههاى جغرافيائى كه وى تنظيم كرده بوده و بدين سبب تأليف وى بسيار مختصر است و جزئيات فراوانى را - بويژه در شرح بلاد - ذكر نكرده « 2 » ؛ تأليف بلخى فقط به صورت مكملى كه توسط ابو اسحق ابراهيم بن محمد الفارسى الاصطخرى تحرير يافته ( در حدود 340 هجرى قمرى ) « 3 » به دست ما رسيده . تأليف استخرى نيز بعدا توسط ابو القاسم بن حوقل « 4 » تكميل شده ( در حدود 366 هجرى قمرى ) استخرى و ابن حوقل از مردم سرزمينهاى غربى بودهاند ولى به ماوراء النهر سفر كرده آن خطه را مشروحا معرفى كردهاند .
مقدسى ( شمس الدين ابو عبد اللّه بن احمد . در حدود 375 هجرى ) « 5 » نيز
هامش
( 1 ) - دربارهء وى و روايات مختلف تأليف او رجوع شود به رسالهء دخويه :
( 58 - 42 .S، «Die istakhri - Balki Frage» ،de Goeje) بهرغم اين تأليف بروكلمان اشتباه خويش را تكرار كرده اظهار مىدارد كه كتاب موجود در كتابخانهء برلن تأليف بلخى مىباشد . دربارهء نسخهء خطى جديد رجوع شود به كراچكوسكى : 24 .P، «- Hanifa؟Abu؟face etc . a؟Pre» و تقريظ : 541 .Seybold , ZDMG , Bd LXVIIS( رجوع شود همچنين به : كراچكوسكى ، تأليفات عربى در جغرافيا ، ص 195 - 196 - هيئت تحريريه . ) .
( 2 ) - مقدسى ، 4 - ترجمهء اين اظهارنظر دخويه .
. ( 56 .Die istakhri - Balki Frage , S) .
( 3 ) -. BGA I.
( 4 ) -. BGAII.
( 5 ) -BGA III، چاپ دوم ، 1906 ، تقريبا بدون اصلاحات . دربارهء قراءت .