يوسف « 1 » صاحب ختن عهد اتحاد بست . عتبى صورت ظاهر اين تركان را مشروحا مىنويسد كه « رويهاى پهن و چشمان كوچك و بينىهاى پخ و موى اندك [ در زنخدان ] و شمشيرهاى آهنين و ملبوسى سياه » داشتند . پيكار در نزديكى پل شرخيان ، چهار فرسخى بلخ « 2 » [ در تاريخ عتبى ، ترجمهء فارسى سابق الذكر « كنار پل چرخيان » نوشته ] و به گفتهء گرديزى روز يكشنبه 22 ربيع الثانى سال 398 هجرى / 4 ژانويه 1008 ميلادى وقوع يافت . در لشكرگاه محمود 500 فيل وجود داشت كه تركان از عهدهء جنگ با آنان برنمىآمدند و به گفتهء مورخان وجود اين فيلان سرنوشت نبرد را معين كرد . لشكريان قراخانيان بالكل شكسته و منهزم گشتند . و عدهء كثيرى از آن جنگيان به هنگام فرار در رود غرق شدند « 3 » .
تهاجم قراخانيان به خراسان به همين پيكار خاتمه يافت و عمليات دسته - جمعى ايشان ديگر محال بود ، زيرا كه در ميان خود قراخانيان نفاق افتاده بود .
هامش
( 1 ) - كلمهء « قدر » در لقب « قدر خان » البته عربى نبوده بلكه صفتى است تركى .
رجوع شود به : رادلوف : « آزمايشى براى تدوين لغتنامهء لهجههاى تركى » ،I I، 326 ؛ در تأليف محمود كاشغرى « قدر » آمده (I، 304 ) و در آنجا لقب را « الجبار الصعب من الملوك » معنى كرده .
( 2 ) - در تأليف ابن الاثير ( چاپ تورنبرگ ،I X، 135 ) - 2 فرسخ نوشته شده .
( 3 ) - عتبى ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورقهاى 100 - 99 ؛ عتبى - منينى ،I I، 86 - 83 ؛ . 387 - 386 .pp، «minedoulla؟Histoire de Ye» ،De Sacyگرديزى ، نسخهء خطى اكسفورد ، ورقهاى 145 - 144 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورقهاىb116 -a116 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 69 ) .