در نزديكى بركوان جنگ خونينى ميان قبايل شمالى و جنوبى عرب وقوع يافت . ولى بهرغم اين حادثه مسلم بن سعيد حاكم عرب در همان سال به ماوراء النهر لشكر كشيد و به فرغانه رسيد . در بازگشت تركان وى را شكستند و با ضايعات فراوان مراجعت كرد « 1 » . حاكم بعدى يعنى اسد بن عبد اللّه القشيرى « 2 » در سال 107 هجرى / 725 ميلادى بلخ را احياء كرد و كوشيد ساكنان نواحى كوهستانى مغرب و شمال شرقى آن شهر را به زير فرمان درآورد ولى چندان موفقيتى حاصل نكرد « 3 » . به گفتهء طبرى « 4 » اشرس بن عبد اللّه السلمى جانشين اسد ( 111 - 109 هجرى / 729 - 727 ميلادى ) ، شخصا به همه كارها از جزئى و كلى رسيدگى مىكرد و نخستين كسى بود كه رباطها احداث نمود - يعنى توقفگاه - هائى براى دستجات سوار - كه مىبايست مرز را در برابر حملات دشمنان حفاظت كنند - بنا كرد « 5 » ( چيزى بود شبيه قزاقنشينهاى ما ) . ولى هم او موجب و انگيزندهء نهضتى گشت كه عليه سيادت تازيان برپا شد و سراسر ماوراء النهر را فرو گرفت و خسارات و ضايعات فراوان به اعراب وارد آورد « 6 » .
هامش
( 1 ) - طبرى ،II، 1481 - 1472 . دربارهء اهميت اين شكست بزرگ رجوع شود به : . 66 .p، «the Arab Conquests» ،Gibb( 2 ) - در اثر نرشخى و تاريخ بلخ چنين خوانده مىشود . در چاپ آثار طبرى و بلاذرى « سرى » نوشته شده و حال آنكه در هر دو تأليف در مورد ديگر كسان نسبت « القشيرى » ديده مىشود ( مثلا طبرى ،II، 1997 و بلاذرى ، 427 ) .
( 3 ) - طبرى ،II، 1494 - 1490 .
( 4 ) - همانجا ، 1504 .
( 5 ) - « متون » ، ص 57 ( سمعانى ، چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الرباطى » . )
( 6 ) - طبرى ،II، 1507 و بعد ؛ 36 - 33 .S، «Die Chronologie» ،Marquart. 26 - 23 .S، «Die Altturkischen inschriften» ،Bartqold