محلى جمعآورى مواد خام است و هرقدر مادهء خام بيشتر گرد آيد ، كار تنظيم و تنقيح علمى آن آسانتر و استنتاجها صحيحتر و منقحتر خواهد بود » ولى در عين حال « براى اينكه كار شائقان متفنن محلى با موفقيت قرين باشد بايد بتوانند به ميزان وسيعترى از نتايج تحقيقات دانشمندان استفاده كنند و به هر تقدير در ضمن كار تأليفاتى را در دسترس داشته باشند كه جهتيابى در امر تحقيق را برايشان مقدور سازد و از كار و كوشش بىحاصل - يعنى تحصيل حاصل و مكشوفات ديگران را جستن و آمريكا را دوباره كشف كردن - مصونشان دارد » . بدينطريق گونهاى از دور و تسلسل پديد مىآيد ؛ به اين معنى كه از يكطرف كارهاى پژوهندگان محلى ، تا زمانى كه « نتايج تحقيقات دانشمندان » در دسترس ايشان قرار نگيرد ؛ ممكن نيست موفقيتآميز باشد ؛ و باز از طرفى ديگر استنتاجهاى دانشمندان محقق هم ، تا وقتى كه مقامات محلى « مواد خام » كافى در دسترس ايشان نگذاشته باشند « صحيح و جامع » نخواهد بود . چارهء اين وضع و راه خروج از اين حلقهء افسون شدهء دور و تسلسل آن است كه دانشمندان محقق و پژوهندگان محلى بكوشند تا آنچه مقدورشان است در دسترس يكديگر قرار بدهند و با نقايص كارهاى خويش ، نقايصى كه مولود اين وضع موقت است ، بسازند . مؤلف اميدوار است كه كتاب وى تاحدى به پژوهندگان محلى كمك كند تا در تاريخ آسياى ميانه ( تا مرگ چنگيز خان ) « جهتيابى » كنند و پژوهندگان محلى نيز از قبل خود مدارك و مطالبى براى اصلاح خطاهاى كتاب و همچنين تفحصات و تحقيقات آينده در دسترس محققان بگذارند « 1 » .
هامش
بتاريخ همان سال نقل مىكند ( اين نامه را بارتولد در پاسخ تقريظ و . ل . وياتكين به ترجمهء روسى كتاب لينپول تحت عنوان « طبقات سلاطين اسلام » ، 1899SPBكه زير نظر بارتولد منتشر شده بود ، نوشته ) - هيئت تحريريه )
( 1 ) - طبع كتاب اصطلاحات و تكملهها پايان يافته بود كه مؤلف با مقالهء ن . ف . سيت نياكوسكى دربارهء درهء زرافشان ( مجلد اول شمارهء 2Itorgoسال 1900 ) و مقالهء و . آ .