هنگامى كه نسخهء خطى چاپ حاضر براى طبع داده شده بود ، در مسكو ( در كتابخانهء انستيتوى اقوام آسيائى فرهنگستان علوم شوروى ) نسخى از چاپ روسى و انگليسى « تركستان » كشف گرديد كه پيشتر از آن و . و . بارتولد بوده . در حواشى نسخهء روسى يادداشتهاى فراوان ( با مداد و جوهر ) به خط خود بارتولد ديده مىشود .
در اكثر موارد اين يادداشتها با اصلاحات و تكملههائى كه در چاپ انگليسى 1928 به عمل آمده مطابقت دارد . ظاهرا بارتولد در جريان آماده كردن چاپ انگليسى از اين نسخه استفاده كرده . در نسخهء انگليسى 1928 كه به بارتولد تعلق داشته تقريبا بيست يادداشت وجود دارد كه پارهاى از آنها مربوط به تصحيح اغلاط چاپى اتفاقى بوده و باقى بر اثر تقريظ پ . پليو كه در سال 1930 « 1 » اندكى پيش از درگذشت بارتولد ، منتشر شده به عمل آمده بوده . همهء يادداشتهاى مزبور را در ضمن حواشى صفحات مربوطه آوردهايم .
چنان كه پيش ازين گفتيم فصل پنجم « تركستان » ناتمام مانده بوده و اشارات و ارجاعات آن به مآخذ كامل نبوده ؛ بدين سبب تكميل آن مستلزم كار و كوشش عظيمى بوده . از قبيل كشف حروف اختصارى مربوط به متون و مآخذ خطى « 2 » كشف اشارات مبهمى كه به متون و مآخذ شده ( مثلا به مير خواند ) « 3 » . اشاره به چاپهاى جديد منابع و متون « 4 » و تكملهها و حواشى گوناگونى كه از طرف هيأت تحريريهء ناشر به عمل آمده . معدودى از ملاحظات و حواشى س . ل . ولين متوفى را هم كه محفوظ مانده بوده در اين چاپ گنجانيدهايم ( با حروف اختصارى « س . و . » ) .
متن چاپ حاضر برپايهء چاپ اول روسى 1900 و چاپ انگليسى 1928 « تركستان » « 5 » ، در آغاز توسط ن . آ . پطروا ، با همكارى ل . ن . كارسكايا تهيه شده است . و فهرستها را ت . آ . استسگويچ و ت . م . سى پنكوا ول . اى . نيكولايوا تنظيم كردهاند .
نظارت كلى بر اين چاپ توسط نگارندهء اين سطور به عمل آمده . نگارنده توضيحات و حواشى هيأت تحريريهء ناشر و اشارات و ارجاعات اضافى و دنبالهء جدول تواريخ وقايع ( مربوط
هامش
( 1 ) -T , oung) ) ،de M . W - Barthold( (Turkestan) ) )P . Pelliot . Notes rurIe. 56 - 12 .PP، 1930 ،Vol . XXVII، (Pao( 2 ) - در نسخهء خطى فصل پنجم بارتولد ، ضمن اشاره به رشيد الدين و جوينى در موارد مختلف به نسخ خطى متفاوت ارجاع كرده . ما اين ارجاعات را محفوظ داشتهايم و در عين حال به چاپهاى جديد آثار مؤلفان مزبور نيز اشاره كردهايم .
( 3 ) - چون چاپهاى بمبئى در لنينگراد وجود نداشته مجبور شديم به چاپ لكنهوى مير - خواند كه بدتر است اشاره و ارجاع كنيم . چاپ 1270 طهران به مراتب بهتر و صحيحتر است ولى شمارهء صفحات ندارد و اشاره و ارجاع بر آن غير مقدور مىباشد .
( 4 ) - به « متونى » كه در نسخهء خطى بارتولد وجود نداشته نيز اشاره كردهايم .
( 5 ) - چاپ انگليسى 1958 چنانكه پيشتر گفتيم مطابق با چاپ انگليسى 1928 است .