هم « تپهء بزرگ و مرتفعى با دو تپهء كوچكتر و باريك و دراز در آنجا برپاست » تپهها و تلها اكنون هم گورستان است « 1 » . بدينقرار :
دروازهء نو در بخش شمالى شهرستان قرار داشته .
دروازهء حقره اندكى غربىتر بوده .
مسجد قريشيان در دست راست دروازهء نو [ « چون بدين اندرآيى » ] نزديك خانهء ابو حفص بوده .
حصار ربض « 2 » در عهد مسلمانان ساخته شده - يعنى در سال 235 هجرى و مانند حصار كنونى شهر داراى 11 دروازه بوده .
استخرى « 3 » دروازههاى مزبور را به ترتيب برمىشمرد و از گوشهء جنوب غربى شهر شمارش را آغاز مىكند .
به شرح زير :
1 - دروازهء ميدان ( الميدان ) كه سوى جادهء خراسان گشوده مىشده .
2 - دروازهء ابراهيم ، در مشرق دروازهء اولى .
3 - دروازهء ريو .
4 - دروازهء مردقشه ( مردقشه - كه در تاريخ آمده ) .
5 - دروازهء كلاباد .
6 - دروازهء نوبهار « 4 » .
هامش
( 1 ) - پاسلاوسكى « بخارا » ص 56 .
( 2 ) - نرشخى ، چاپ شفر ، 34 - 33 .
( 3 ) - استخرى . 306 و بعد .
( 4 ) - به گفتهء توماشك ( 103 .S، «Sogdiana» ) كلمهء «ra؟Viha» « ويهارا » ى سانسكريت در دولت هياطله و بعدها در زمان اويغوران و مغولان - به شكل «r؟Bucha» -