قرن دهم م . ( چهارم هجرى ) اشتخن شهر مهمى بوده مركب از شهرستان و كهندز و ربض . در قرن هشتم پس از اشغال سمرقند از طرف اعراب اشخيدان سغدى پايتخت خويش را به اين محل منتقل كردند « 1 » . درآمد بازارهاى اشتخن و عوايد برخى از قريهها به عجيف بن عنبسه سردار سپاه كه نام وى در « تاريخ خلفا » آمده - تعلق داشته است « 2 » . و معتصم خليفه املاك مزبور را ضبط و مصادره كرد . و معتمد خليفه ( 892 - 870 م . 279 - 257 ه . ) عوايد مزبور را در اختيار محمد بن طاهر امير خراسان 260 - 248 گذاشت .
درازاى رستاق اشتخن پنج روز راه و پهناى آن يك روز راه بوده .
كوههاى ساغرج مرز شمال شرقى آن را تشكيل مىداده . به گفتهء سمعانى و ياقوت « 3 » قريهاى از حومهء اشتخن كه در 5 فرسخى سمرقند بوده چنين ناميده مىشده . شهر افرينكث يا فرنكث [ فرونكث . « حدود العالم » ] يعنى فرنكنت يا پرنكنت كنونى - كه در قرن اول ه . توسط افرون برادر غورك ، ملك سمرقند ، بنا شده بوده نيز در همين محل قرار داشته « 4 » . رستاق كشانى از لحاظ
هامش
( 1 ) - رجوع شود به مقالهء من :
22 - 21 .rkischen Inschriften » S؟Die Alttu»
( 2 ) - سردار دو خليفه : مأمون و معتصم ، در 192 ه . به رافع بن ليث خيانت كرد و به خدمت خليفه درآمد ( طبرى ،III، 732 ؛ ابن الاثير ، چاپ تورنبرگ ،VI، 142 ) ؛ به امر معتصم خليفه در 223 ه . كشته شد ( طبرى ،III، 1266 - 1265 ؛ ابن الاثير ، چاپ تورنبرگ ،VI، 349 ) .
( 3 ) - « معجم » :II , III.
( 4 ) - رجوع شود به : « فهرست » ،l، 18 ؛ « متون » ، ص 48 ( نسفى ، « قنديه » ، ترجمهء وياتكين ، 241 ) . بارتولد ، « دربارهء مسيحيت در تركستان » ،