و آريائى اين رود « ناميك » - « 1 » . بوده به گفتهء اعراب اين رود از كوههاى بتم و يا بتمان جارى بوده « 2 » . اين كلمه به سرزمين كوهستانى كه ميان بخشهاى علياى آمودريا و سيردريا قرار داشته اطلاق مىشده و به بتمان ( بتم ) نخستين [ اندرونى ] و ميانه و بيرونى ( ظاهرا حصار و زرافشان و جبال تركستان ) تقسيم مىشده . زرافشان از بتم ميانه « 3 » از محل برغر - نزديك مرز صغانيان جارى بوده .
در اين نقطه بركهء جن واقع بوده كه به درياچهاى شباهت داشته و گرداگرد آن دهكدههائى قرار داشته « 4 » . از سرچشمههاى رود تا سمرقند از 20 تا 30 فرسخ مسافت حساب مىكردند « 5 » . ظاهرا فن دريا و يا حتى يكى از شاخههاى
هامش
( 1 ) - 20 - 19 .S، «Sogdiana» ،Tomaschekبه احتمال قوى بايد آنچه در اثر يعقوبى ( كتاب البلدان - 293 ) « اسف » ؟ ؟ ؟ - و در كتاب نرشخى ( چاپ شفر - 5 ) ماصف نوشته شده « نامق » - خوانده شود .
در تأليفات نويسندگان متأخرتر - تا عصر جديد اين رود « كوهك » - ناميده شده ، به مناسبت ارتفاع كوچكى كه نزديك سمرقند وجود دارد ( و اكنون چوپان - آتا ناميده مىشود ) . ( به عقيدهء پ . پليو « نا - مى » چينى (- Miet؟Na) را نمىتوان از راه طبيعى به ناميك ؛ منتسب كرد . پ . پليو حدس مىزند كه شكل احتمالى عربى اين كلمه نامذ بوده ؛ رجوع شود به :
. 15 .Pelliot , Notes sur le « Turkestan » p- هيئت تحريريه )
( 2 ) - نام اخير الذكر در نسخهء خطى تومانسكى آمده ( حدود العالم ورقهاىb23 ،a25 - بتمان ) .
( 3 ) - استخرى - 328 .
( 4 ) - همانجا - 319 .
( 5 ) - ابن حوقل - 370 - 383 .