ميلادى اقصى نقطهء متصرفات اسلامى بر سر راه تبت بوده است « 1 » .
ناحيهء طخارستان ميان بلخ و بدخشان قرار داشته . چنان كه مىدانيم اين ناحيه به نام طخاران كه در شمار هادمان پادشاهى يونانى - باكتريائى [ باخترى ] ياد شدهاند - موسوم گرديده « 2 » .
در عهد حكمفرمائى اعراب و زمان سامانيان ناحيهء طخارستان از كرانهء آمودريا تا كرانههاى هندوكش ممتد بوده است . در اين محل كرانه آمودريا بيشتر ريگزار است و بههيچوجه براى آبيارى مصنوعى مناسب نمىباشد .
بزرگترين نقاط مسكونى هميشه به مسافت زياد از رودخانهء مزبور و نزديك مخرج جويها و رودكها از كوهستان قرار داشتند و جويها و رودكهاى اخير الذكر بهطرف آمودريا جارى بوده ولى - جز در چند مورد استثنائى - به آن نمىرسيدند . جادهء اصلى از بلخ به بدخشان « 3 » از نقاط زير مىگذشته - خلم ( دو روز راه از بلخ ) ، و رواليز يا ولواليز ( دو روز از خلم ) و طايقان
هامش
( 1 ) - يعقوبى - « كتاب البلدان » ، 288 . سمعانى ( چاپ مارگوليوس - ذيل كلمهء « البدخشى » ) و ياقوت ( « معجم » -I- 528 ) از رباطى ياد مىكند كه زبيده همسر هرون الرشيد در بدخشان ساخته بوده .
( 2 ) - ؛ 26 - 25 .Les Huns Blancs » . pp» ،Vivien de St . Martin. 33 -S، «Sogdiana» ،Tomaschekرجوع شود به : گروم - گرژى مايلو - « گذشتهء تاريخى » - ص 6 - 5 . مؤلف در اين جا مىكوشد ثابت كند كه طخاران از قديم در افغانستان مىزيستند و در قرنهاى دوم و اول پيش از ميلاد « غالب نبوده بلكه قومى مغلوب بودهاند » - ماركوارتTa - Hiaرا هم همانTukharaمىداند ( رجوع شود به :ahr؟ns؟Era، 204 .S)
( 3 ) - استخرى - 286 .