فصل اول در جغرافياى ماوراء النهر
ماوراء النهر ( ناحيهاى متمدن در حوضهء آمودريا و سيردريا ) به اصطلاح جغرافيون مسلمان قرون وسطى جزو تركستان ( سرزمين تركان - يعنى نواحى واقع ميان متصرفات مسلمانان و چين كه صحرانشينان ترك و مغول آن را مسكون ساخته بودند ) نبوده است ولى بخش اعظم اين كشور - كه هيچ سد و حد طبيعى آن را از حملات صحرانشينان مصون و محفوظ نمىداشته - از لحاظ سياسى به زير اطاعت اقوام ترك درآمده بوده . مرز سياسى ميان ايران و توران چندين بار دچار دگرگونى شده بود . گاه همچون عهد هخامنشيان و دوران فرمانروائى تازيان - سراسر ماوراء النهر با آسياى مقدم - از لحاظ سياسى - واحد يكپارچهاى را تشكيل مىداده . ولى از آغاز قرن دهم ميلادى اين ناحيه در زير فرمان و حكومت اقوام آسياى ميانه قرار داشته و در پيمانهاى صلحى كه ميان فرمانروايان ايران و توران بسته مىشده در بيشتر موارد آمودريا