ملاحظات و حواشى فراوانى كه آقاى راورتى به ترجمهء خويش از تأليف جوزجانى نوشته نيز شايستهء - توجه مىباشد ( رجوع شود به ماقبل ص 112 ) . در ضمن حواشى مزبور مستخرجاتى از بسيارى منابع ديگر كه بعضا به طبع نرسيده و كمتر كسى از آن خبر دارد - نقل شده . گاه نيز كوششى براى تدوين مجموعهاى از اطلاعات مربوط به فلان يا به همان قوم و يا فلان سلاله - به عمل آورده . مؤلف خود در مقدمهء تأليف خويش را « گنجينهاى (
thesaurus
) « 1 » واقعى از مطالب گوناگون تاريخى كه غالبا تاكنون بالكل - مجهول مانده بود . « - مىخواند و مىگويد كه وى » بسيارى از گمگشتگىهاى تاريخى را كه بر اثر مرور زمان تنفيذ و تقديس شدهاند » - اصلاح و رفع كرده است . ديگر مىگويد كه تقريظ نويسان « از بيم آنكه ديگران متوجه اين نقيصه [ فقدان فهرست ] شوند » - محتملا به فقدان فهرست اشاره خواهند كرد . ولى وقت مؤلف « بسيار گرانبهاتر از آن است » (
too Valuable
) كه به چنين كارى پردازد و اميدوار است كه (
Index Society
) انجمن فهرست نويسى اين مهم را به عهده گيرد . ميل مؤلف مجرى شد .
و اكنون فهرست كتاب وى در دست است و بدينقرار - اگر به اظهار نظر مؤلف متكى شويم - الحال كتاب مزبور از نقايص پيراسته است . عقيدهء مؤلف در شايستگى و مزيت تأليف خويش و لحن سخت و خشن و گاه زنندهاى كه نسبت به اسلاف روا مىدارد - كتاب وى را از هرگونه ارفاق منتقدان محروم مىسازد - و حال آنكه به چنين گذشت و ارفاقى بسيار نيازمند است .
خطاهاى مؤلف - كه بعدا به آن اشاره خواهد شد ( به ماقبل ص 112 حاشيه 2 هم رجوع شود ) - از « گمگشتگىهايى » كه خود بدان اشاره كرده به مراتب
هامش
( 1 ) - جوزجانى - ترجمهء راورتى ، صXV.