نيرومند ترك - توانست نه تنها زبان خويش را حفظ كند بلكه مغلوبان را هم در خود مستحيل سازد . مؤلف به عنوان نژادشناس مىبايست از شيوهء زندگى صحرانشينان و سازمان سياسى ايشان مطلع باشد « 1 » و بداند كه با چنان سازمانى سخن از نظم صحيح در وراثت تاج و تخت و يا انتخابات مرتب و درست نمىتواند در ميان باشد . و حال آنكه مؤلف جدا اين موضوع را كه « 2 » كدام يك از چنگيزيان در فلان يا به همان - مورد بيشتر استحقاق اشغال تخت و تاج سلطنت را داشته و يا اينكه انتخاب فلان و يا به همان خان بطور قانونى - صورت گرفته يا نه - بحث مىكند « 3 » .
هامش
( 1 ) - ( ويژگى تأليف هوورث و - بيشتر از آن ، نكتهء خاص كتاب ل . كاهونIntroduction a l ' Histoire de l ' Asie . Turcs et Mongols des» ،L . Cahun) ( 1896 ،Paris، « 1405 ؟origines aاينست كه در تحسين و ترحيب اعمال تاريخى صحرانشينان ترك و فاتحان صحرانشين فوق العاده غلو مىكنند . به طورى كه ا . گ . براون ( 15 - 13 .A Lit . Hist , Vol . III , pp) به حق خاطرنشان كرده اين مؤلفان و بخصوص كاهون تأثير فراوان در « محافل افراطى ملى تركيه و نهضت پان - توركيست ( اتحاد ترك ) داشتهاند . - هيئت تحريريه ) .
( 2 ) - 218 ، 180 ، 171 .Vol . I , pp، «History of the Mongols» ،Howorth( 3 ) - مقالات اين مؤلف دربارهء اقوام مختلف آسياى ميانه هم از لحاظ علمى واجد چندان اهميتى نيست . مقالات مزبور درJRASسالهاى 1898 - 1875 تحت عنوان كلى «The Norther Frontagers of China» چاپ شده است . آخرين مقالهء وى :The Muhammedan Turks of Turkestan from » the Tenth to the Thirteenth» ) (July، 1898 ،- JRAS، «Centuryمربوط به قراخانيان است . درجهء اهميت علمى آن در سخنان زير آقاى هوورث ( ص 468 ) به قدر كفاف ارزيابى شده : « متقدمترين مؤلفانى كه از هجوم بغراخان به ماوراء النهر سخن گفتهاند - دو قرن بعد از مرگ وى - نوشتهاند » .