شد « 1 » . مؤلف وظيفهء خويش را با امانت و دقت شايان توجهى انجام داده و تقريبا همهء منابعى را كه در دسترس بوده - بخصوص آنچه دربارهء تاريخ مغولان در چين و ايران موجود است - مورد پژوهش قرار داده است . فقط مىتوان - قبل از همهچيز - نظر ، تا حدى يك جانبهء ، مؤلف را دربارهء « مناظر چندشآور » - تاريخ مغول نقص تأليف وى شمرد . مؤلف براى تاريخ مغول - فقط تا حدى كه دانستن آن براى درك « حوادث بزرگ قرنهاى سيزدهم و چهاردهم ميلادى » ضرورت دارد - اندك اهميتى قائل است . بدين سبب با اينكه تاريخ دولتهاى با فرهنگ و واجد تمدن را كه در زير سلطهء مغول بودند بالنسبة به تفصيل شرح مىدهد فقط چند سخنى دربارهء فرمانفرمائى مغولان در آسياى ميانه و روسيه مىگويد . گذشته از اين تقريبا فقط از يك نسخهء خطى تأليفاتى كه - به طبع نرسيده استفاده كرده و آن نسخه هم در بسيارى از موارد بهترين نسخه نبوده است . اكنون كه چاپهاى انتقادى بخشى از متون ياد شده را در دست داريم مىتوانيم پارهاى از خطاهاى وى را رفع و تصحيح كنيم . مع هذا و علىرغم آنچه گفته شد تأليف دوسون تاكنون اهميت خود را از دست نداده . اين كتاب از لحاظ تبحر مؤلف و احتياطى كه وى در استنتاجهاى خويش مرعى داشته - به مراتب بالاتر از
هامش
( 1 ) -Histoire des Mongols , depuis Tchinguiz - Khan» ،C . d ' Ohsson،t . I - IV . La Haye et Amsterdam، «Timour bey ou Tamerlan؟jusqua. 1835 - 1834
در چاپ سوم ( 1892 ،Amsterdam) فقط چاپ دوم بدون تغيير تجديد شده .
( تجديد چاپ تازه :Tientsin( تيان - تسزين ) 1940 - هيئت تحريريه ) .