در دربار اسكندر - نوادهء تيمور - مىزيسته در فارس در حدود سال 815 هجرى كتابى نوشته ( نسخهء خطى آن عنوان ندارد ) . اين تأليف شامل تاريخ عمومى « 1 » است كه بيشتر برپايهء گفتههاى حمد اللّه قزوينى و رشيد الدين مبتنى مىباشد . با اين حال مؤلف مزبور بيش از ديگر مورخان از افسانههاى قديمى كه دربارهء تاريخ خانان جغتائى رواج داشته استفاده كرده است .
سنخ اين اخبار نمودار آن است كه از منابع مغولى و اويغورى اخذ شده نه اسلامى . مثلا دربارهء خان ترماشيرين كه نارضائى مغولان را ، بر اثر
هامش
( 1 ) - .sq062 .Vol . III . p، «Pers . MSS» ،Rieuدر موزهء آسيائى نسخهء ديگرى از اين تأليف وجود دارد ( شمارهءbc566 ) ( 381INA , C) . من اين كتاب را ( در چند تأليف خويش ) « مجهول المؤلف اسكندر » خواندهام و حال آنكه تأليف محفوظ در موزهء بريتانيا 159Pers » Or» ،Rieu) ( 180 .MSS , Vol . I p) ، كه آن هم فاقد عنوان و نام مؤلف است ، « مجهول المؤلف شاهرخ » ناميده شده ( رجوع شود به : غياث الدين ، چاپ زيمين ، مقدمه ، صXXXIIIو بعد ؛ بارتولد . « دربارهء تدفين تيمور » ص 20 و بعد ) . تأليفى كه اته [ تحت عنوان ناصحيح « اصح التواريخ » ( 2Elliot) 22 - 21 .pp، «Catalogue» ، ؟Sachau - Ethe] وصف كرده با اين تأليف ( همچنانكه در چاپ روسى اين كتاب ( 1900 ) و در مقالهء من ( « نهضت مردم سمرقند » ) درZVORAO، مجلدXVII، ص 6Oگفتم يكى نبوده بلكه با « تاريخ خيرات » ( به بعد رجوع شود ) يكى است . به مقالهء من تحت عنوان « موسوى مورخ » نيز بنگريد . ( بارتولد بعدها به اتكاى گفتهء دولتشاه ( چاپ براون ، 371 ) معلوم داشت كه آنچه اصطلاحا « مجهول المؤلف اسكندر » ناميده شده به قلم معين الدين نطنزى در 816 هجرى ، نوشته شده . رجوع شود به : بارتولد « بارى ديگر دربارهء كتاب مجهول المؤلف اسكندر » ؛ بارتولد : « تشخيص كتاب مجهول المؤلف اسكندر » - هيئت تحريريه ) .