بطور كامل در 1873 ( 1290 هجرى ) توسط ملگونوف به چاپ رسيد ولى منتشر نشد « 1 » . اخيرا استاد ا . گ . براون اين تأليف را از روى يك نسخهء قديمى ولى نهچندان صحيح ( قرن پانزدهم ميلادى ) با چاپ عكسى در انتشارات گيپ (
Gibb Memorial » Series ( XIV
» با ترجمهاى مختصر و فهارس منتشر كرده است .
تأليف جغرافيائى حمد اللّه قزوينى بهعنوان « نزهة القلوب » در سال 740 هجرى نوشته شده بوده . مؤلف مانند معاصران خويش ( ابو الفدا و دمشقى ) به تكرار سخنان جغرافيون قرن دهم ميلادى اكتفا نكرده بلكه دگرگونيهائى را كه از آن عهد به بعد روى داده نيز خاطرنشان مىسازد . گذشته از اين اطلاعات مشروحى دربارهء تقسيمات ادارى ايران در دوران فرمانفرمائى مغول و مالياتهائى كه از هر ناحيه گرفته مىشده - بهدست مىدهد . تأليف وى براى زبانشناسان نيز واجد اهميت مىباشد و يكى از آثار معدود زبان مغولى در قرون وسطى به شمار مىرود . زيرا در بخش نجوم آن نامهاى جانوران گوناگون به زبان فارسى و تركى و مغولى منقول است . چاپ سنگى كامل تأليف قزوينى در سال 1311 هجرى ، در بمبئى منتشر شد و زان پس گ . لى - استرنج متن [ قسمت جغرافيائى ] و ترجمهء آن را در سلسله انتشارات گيب
هامش
1849 ،mery , Paris؟Traduite du Persan . . . par M . Defre، «Allah Mustaufi.pp1848 ،t , XII؛ 462 - 417 .pp، 1848 .t . XI، 4 .r؟Extraits du JA , se) . 55 - 15 .pp، 1849 ،t . XIII؛ 370 - 334 ، 279 - 259 .
( 1 ) - در كتابخانهء دانشگاه پطروگراد يك نسخهء « تاريخ گزيده » ( شماره 153 ) كه در ماه ذو القعدهء 813 هجرى تحرير شده ، موجود است .