بسيارى از مورخان و از آن جمله جوينى از وجود نسخ كتبى ياسا سخن گفتهاند و به گفتهء مورخ اخير الذكر اين قوانين بر اوراقى - كه در خزانهء شاهزادگان بزرگ حفظ مىشده - مرقوم گشته بود . و چون خان جديدى بر تخت مىنشست و يا لشكر بزرگى عازم جنگ مىشد و يا مجمع شاهزادگان براى بحث در امور ملك تشكيل مىگرديد ، اوراق مزبور را مىآوردند و امور برطبق آن رتقوفتق مىشد « 1 » .
آيا هيچ يك از مورخان چنين نسخهاى را از ياسا ديده بودهاند يا نه ؟
معلوم نيست . مشروحترين اطلاعات را دربارهء مقررات ياسا در تأليف مقريزى ( تقى الدين احمد - متوفى به سال 845 هجرى ) نويسندهء مصرى توان يافت « 2 » .
هامش
به صورت « تونچن » آمده است .
: 183 .Hammer - Purgstall , Geschichte der Goldenen Hords , S. (Tundschinدر خلاصهء تاريخ اربع اولوس الغ بيك اصطلاح « شب آشوب » - كه بالكل نامفهوم است - به كار رفته ( نسخهء خطى موزهء بريتانيا - ورق 56 ، 26190 .Add) . به مقالهء من تحت عنوان « نوشتهء فارسى بر ديوار مسجد آنى منوچه » ( ص 31 ) رجوع شود . در آنجا اصطلاح ديگرى « تنكغال يرليغ » از وصاف به كار رفته .
( 1 ) - « متون » ، ص 103 ؛ جوينى ، چاپ قزوينى ،I، 17 و بعد . بنگريد به رشيد الدين چاپ كاترمر صCLXI.
( 2 ) - متن و ترجمهء فرانسوى در مجموعهء منتخب سيلوستر دساسى :
.eq , traduction58De Sacy , Chrestomathie arabe , t . II , texte , p) ؛ ( .sq160 .P