اطلاعات دربارهء وضع خراسان - زادگاه مؤلف - آن زمان در تأليف وى مندرج است . ولى وقايع جنگى را مختصرتر از ديگر منابع نقل كرده .
جوزجانى - كه در 589 هجرى متولد شده - در خدمت ملوك غور بوده ، و بدينسبب حوادث افغانستان را با تفصيل خاصى نقل مىكند . وى شخصا در دفاع از قلعهاى شركت داشته . در سال 624 هجرى مؤلف به هندوستان هجرت كرد و زان پس در آنجا شاغل مقام قاضى القضاة بوده و تأليف خويش را هم در سال 658 هجرى در همان كشور به رشتهء تحرير در آورده .
هيچ يك از اين سه منبع دربارهء برخى از لشكركشىها - مثلا از آن جمله لشكركشى جوچى از اترار به سمت بخش سفلاى سير دريا ( سيحون ) - سخن نمىگويد . شرح بسيار مختصر تاريخ مغولان - از چنگيز خان تا هلاكو خان را نصير الدين طوسى ( متوفى به سال 672 هجرى ) در آغاز كتاب « زيج ايلخانى » « 1 » آورده است .
علاء الدين عطا ملك بن محمد جوينى ( متوفى به سال 681 هجرى ) شرح كامل لشكركشىهاى مغولان را در « تاريخ جهانگشاى » خويش نقل كرده . كتاب جوينى در همان سالى كه كتاب جوزجانى « 2 » تحرير شده تأليف
هامش
( 1 ) - نسخهء خطى اين تأليف كه به موزهء بريتانيا ( 7698 .Add) تعلق دارد توسط ريو وصف شده ( 454 .Rieu , Pers MSS , Vol . II , p) . در ميان نسخ ابتياعى بعدى موزهء بريتانيا نسخهء ديگرى از اين تأليف وجود دارد ( 7464 .Or) كه قديمتر و دقيقتر است و حاوى مقدمهء تاريخى مفصلتر مىباشد . دربارهء مؤلف رجوع شود به :
، ؟Ethe؛ 348 - 344 .sq . S484Vol . II , p« .ALit . Hist» .Browne. «Neupersische Litterature» .
( 2 ) - اين مانع از آن نيست كه راورتى ( جوزجانى ، ترجمهء راورتىII، 987 ، حاشيه ) مؤلف « تاريخ جهانگشاى » را در شمار نويسندگانى كه « از يك تا سه قرن » بعد از جوزجانى زندگى مىكردهاند - آورد .