روستاها مأخوذ بوده ، تأليف سمعانى از لحاظ جغرافياى قرون وسطى نيز واجد اهميت است و يكى از منابع اصلى ياقوت بوده . مؤلف به منظور گردآورى مطلب براى كتاب خويش سفرهائى طولانى كرده و در سالهاى 550 و 551 هجرى « 1 » در ماوراء النهر و خوارزم بوده . وى در بخارا « 2 » و سمرقند « 3 » دروس مربوط به مواضيع گوناگون دينى را استماع كرد و قريب دو ماه در نسف « 4 » و 12 روز در ترمذ گذراند « 5 » و غالبا چون از شهر يا روستائى ، كه ديده ، ياد مىكند در عينحال جزئيات چندى را هم دربارهء آن شرح مىدهد .
مسلما كتاب سمعانى براى تاريخ ادبيات اهميت عظيمى دارد ، گرچه متأسفانه ، وى تقريبا جز تأليفات دينى به چيز ديگرى توجه نكرده ( يكى از مستثنيات نادره رودكى شاعر مىباشد ) « 6 » وى بالكل از جيهانى ياد نكرده .
و در ذيل نام بلعمى فقط از ابو الفضل محمد بلعمى وزير بزرگ « 7 » نام برده و كلمهاى هم دربارهء فرزند وى - مترجم « تاريخ طبرى » - سخن نگفته « 8 » .
هامش
( 1 ) - « متون » ص 66 ( سمعانى ، چاپ مارگوليوس - ذيل كلمهء - الكندى ) .
( 2 ) - « متون » ص 62 ، 65 ( چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الكاشانى » و « الصفار » ) .
( 3 ) - « متون » ص 56 ( چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « النسفى » ) .
( 4 ) - « متون » ص 68 ( چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الخديمنكنى » ) .
( 5 ) - « متون » ص 55 ( چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الترمذى » ) .
( 6 ) - « متون » ص 54 ، 58 ( چاپ مارگوليوس - ذيل نامهاى « البنجى » و « الرودكى » ) .
( 7 ) - « متون » ص 54 ( چاپ مارگوليوس - ذيل كلمهء « البلعمى » ) .
( 8 ) - استاد و . آ . ژوكوسكى ، ( « ويرانههاى مرو قديم » - ص 18 ) پدر و پسر را اشتباها يكى مىداند .