ابو عمرو دانى و المكتفى
ابو عمرو دانى :
ابو عمرو عثمان بن سعيد بن عثمان بن عمر دانى از بزرگترين علماى مغرب عالم اسلام « 1 » در قرن پنجم هجرى است . وى به سال 371 هجرى در شهر قرطبه « 2 » متولد شد . در چهارده سالگى يعنى سال 385 هجرى به طلب علم پرداخت و در حالى كه بيش از بيست و دو سال از عمرش نگذشته بود ، پدرش را از دست داد .
هامش
( 1 ) - مغرب ، نام سرزمين وسيعى است كه از غرب مصر تا اقيانوس اطلس كشيده شده است و شامل كشورهاى ليبى ، تونس ، الجزاير و مراكش مىباشد و در دوره اسلامى به سه قسمت تقسيم مىشده است :
1 - مغرب ادنى يا افريقية كه « قيروان » پايتخت سياسى آن بوده و ليبى و تونس و بخشهايى از شرق الجزاير فعلى را در برگرفته است .
2 - مغرب اوسط : شامل الجزاير كنونى .
3 - مغرب اقصى كه كشور مغرب يا مراكش كنونى را بايد منطبق بر آن دانست . در آغاز فتح آن منطقه ، مسلمانان ، آن منطقه را افريقيه - همان نام معروف نزد بيزانسها - مىناميدند . در ادامه گسترش فتوحات اسلامى به سمت سواحل اقيانوس اطلس و اندلس ، نام افريقيه براى مناطق وسيع فتح شده كوچك بود و از آن زمان نام مغرب در جغرافياى اسلامى وارد شد . ( ناصرى طاهرى ، مقدمهاى بر تاريخ سياسى اجتماعى شمال آفريقا از آغاز تا ظهور عثمانىها ، ص 195 به نقل از : مونس ، فتح العرب للمغرب ، مكتبة الآداب ، ص 2 ) ساير بلاد اسلامى « مشرق » محسوب مىشود .
( 2 ) - يكى از شهرهاى بزرگ مركزى اندلس است و حتى مىشود گفت بزرگترين شهر اندلس است . محل حكومت بنى اميه ، معدن بزرگان ، فضلا و اهل علم مانند : ابو بكر يحيى بن سعدون بن تمام آزادى قرطبى ( اديب و نحوى ) است . در شرق مملكت « اشبيليه » بوده كه دور آن سى هزار گز بوده است . گويند در زمان عبد الملك مروان در آنجا گنجى يافتند . ناصر اموى بر غرب آن شهر « زهرا » را بنا نهاد . گفته شده مساجد آنجا به يك هزار و سيصد مسجد مىرسيد .
معجم البلدان ، ج 4 ، ص 324 ؛ جغرافياى حافظ ابرو ، ج 1 ، ص 262 .