رابطه وقف و ابتدا با علوم ديگر :
وقف و ابتدا ارتباط تنگاتنگى با علوم مهمى نظير تفسير و نحو دارد و بدون توجه به اين رابطه ، يافتن و تدوين اصول و قواعد متقن و مستحكم براى اين علم ممكن نيست .
اينك به اختصار ، ارتباط چند علم را با وقف و ابتدا بيان مىكنيم :
1 - نحو : يكى از مهمترين علوم مرتبط با وقف و ابتداست . اگر قارى بتواند فعل و فاعل ، انواع مفاعيل ، مبتدا و خبر ، مضاف و مضاف اليه ، معطوف و معطوف عليه ، نواسخ و ساير عوامل نحوى را بشناسد ، مىتواند مناسبترين محلهاى وقف و ابتدا را تشخيص دهد .
ابن انبارى در اينباره چنين گويد :
« در مواردى ، وقف تام و كامل نخواهد بود ؛ مثل وقف بر مضاف اليه ، وقف بر عامل رفع دهنده [ مثل فعل ] بدون خواندن مرفوع ، وقف بر مرفوع بدون خواندن عامل رفع دهنده ، وقف بر عامل نصب دهنده [ مثل فعل متعدى ] بدون خواندن منصوب و همچنين برعكس آن . » « 1 »
2 - تفسير : در مواردى ، قارى قرآن براى وقف صحيحتر بايد از تفسير مطلع و آگاه باشد . نمونه اين رابطه ، متعدد و فراوان است ؛ مثلا ، اطلاع از نظريات مختلف در تفسير و تبيين آيه هفتم سوره آل عمران مىتواند جواز وقف يا عدم وقف بر لفظ جلاله « الله » را روشن كند . كسى كه علم به تأويل را مطابق اين آيه شريفه مختص به تأويل را خداوند و راسخان در علم بداند ، وقف بر لفظ جلاله را حسن دانسته و بر كلمه « ربنا » وقف مىكند .
نظير اين مثال در مباحث اين كتاب ، به طور متعدد ملاحظه خواهد شد .
هامش
( 1 ) - الايضاح ، ج 1 ، صص 117 - 116 .