دربارهء اين حكيم نوشتهاند كه أو « ميل منطقه البروج » را كشف كرده ، ولى محققان كنونى كشف آن را به بابليها نسبت مىدهند . « 1 »
پس از اين سه حكيم معروف أهل جزيرهء ملطيه ( يا مالت ) ، حكيم نامور ديگرى از آنجا برنخاست وديدهها به سوى « ساموس » - جزيرهء ديگر آن نواحي - بازگشت ، كه « فيثاغورس » مانند خورشيدى از شرق روانه شده ودر سراسر آن منطقه بنور افشانى پرداخته بود ومكتب فلسفي أو - كه بشيوهء مغان إيراني همراه با مدارس صامت ورياضتهاى بدني وروحي وپنهانكارى ومستورى شديد اداره مىشد - جاى مكتب تالس را گرفت واز هر طرف مشتاقان حكمت به سوى أو روى آوردند .
موج حكمت اشراقي فيثاغورس كه مركز آن شهر كروتون ( جنوب ايتاليا ) بود ، سراسر منطقهء مديترانه را فراگرفته بود . در اين زمان آسياى صغير ( تركيهء كنونى ) كه مرزدار تمدن وحكمت إيراني بود اگرچه تقريبا هماهنگ با رواج فرهنگ وتمدن مادي وهخامنشى حركت مىكرد وروابط مستقيم با إيران داشت وخود از مستعمرات آن شمرده مىشد ، ولى از تأثير مكتب فيثاغورى نيز بدور نمانده بود ؛ از آن رو آسياى صغير آن روزگار را بايد يكى از مراكز نشر حكمت اشراقي إيراني دانست ، واز اين باب است كه حكمايى بزرگ ونامدار همچون هرقليتوس از آنجا برخاسته است .
هرقليتوس
يكى از اين حكماى نامور - كه بسبب سخنان رازگونه ورمز آميزش هنوز مشهور است - هراكليتوس مىباشد كه مترجمان عرب وى را هرقليطوس معرفى نمودهاند .
هامش
( 1 ) تاريخ علم نجوم ، وردن .