يافته ، طي قرون واعصار گذشته نمىبودند وبه جهان متمدن ونيمه متمدن آن روزگار - از جمله يونان - علوم وفنون را صادر نمىكردند ، امروز چهرهء جهان ووضع علوم وفنون چگونه بود ؟
با وجود آنچه كه گفتيم ، جاى شگفت است كه تاريخ ، حق اين قشر عظيم دانشمندان وحكماى تاريخ تمدن بشر را ادا نكرده ونتوانسته يا نخواسته غبار غفلت وفراموشى وابهام را از روى آنان بزدايد . شايد يكى از دقيقترين منابع شناخت اين طائفه ، تاريخي باشد كه دربارهء سلسله مادهاى إيران نوشته شده است ، « 1 » وآنان را يكى از شش طايفهاى دانسته كه بر روى هم قوم « ماد » را تشكيل مىدادهاند ودر طبقهبندى اجتماعي آن روزگار ( كه بعدها نيز ادامه يافت ) منحصرا نقش روحانيت وأمور علمي وديني را بر عهده داشتهاند ودر كنار شاهان سلسله به رايزنى وپزشكى وتنجيم وقضاوت وانجام أمور تعليم وتربيت ومانند اينها مىپرداختهاند .
امّا شباهتهاى بسيارى كه ميان مغان إيراني وهمنژادان هندى آنان ، يعنى برهمنان وجود دارد ، گواهى مىدهد كه سابقهء آنها بيش از اينهاست ؛ ومحتمل است كه همچنان كه اشتراكات ديگرى مانند همنژاد وآريايى بودن ، همريشه بودن زبان آنان با سانسكريت ، « 2 » طبقهء ممتازى مانند برهمنان هندو « 3 » تا اندازهاى بشكل كاستهاى هندى -
هامش
( 1 ) تاريخ ماد ، دياكونوف (Diakonv) ، ص 346 به بعد .
( 2 ) آرياييهاى هند واروپايى در حدود 2400 سال پيش از ميلاد مسيح داراى زبان مشتركى بودند ( إيران باستان ، 1 / 154 ) . هنوز برخى كلمات مشترك ميان شعبههاى نژاد آريايى وجود دارد ، از جمله بنظر مىرسد كلمه « من » يا « مان » يكى از آنها باشد كه در فارسي كنونى بيشتر بجاى ضمير اوّل شخص مفرد ، ودر زبانهاى ژرمنى وتوتنى ( مانند انگليسى وآلمانى و . . . ) بصورتmanياmannبمعنى انسان ومشتقات ديگرى مانندhuman mentalوmaner. . . بكار مىرود يا كلماتي مانند مادر وبرادر ومانند آنها ، وعينا در زبان هندى از جمله « برهمن - آتمن - شمن » از همان ريشه است .
( 3 ) « در 2800 تا 2500 سال ق . م تمدنى در شرق إيران وجود داشته واز طريق سيستان وشوش با