تا كنون دست كم شش هزار سال مىگذرد كه در نيمى از اين مدت - تا آنجا كه بر ما معلوم است - خاور نزديك مركز أمور ومسائل بشرى بوده ( . . . ) فرهنگهاى مختلف وجود داشته ، كشاورزى ، بازرگانى ، صنايع ، رياضيات وپزشكى ، هندسه ونجوم وتقويم وساعت ، منطقه البروج ، الفبا وخط وكاغذ ومركب ، كتاب وكتابخانه ومدرسه ( . . . ) يكتاپرستى ( . . . ) وچيزهاى فراوان ديگر براي نخستين بار پيدا شده ورشد كرده وفرهنگ اروپايى وامريكايى ما در طي قرون ، از راه جزيره كرت ويونان وروم ، از فرهنگ همين خاور نزديك گرفته شده است .
ودر جاى ديگر مىنويسد :
يونانيان سازندهء كاخ تمدن بشمار نمىروند ( . . . ) يونان در واقع همچون وارثى است كه ذخائر سه هزارساله علم وهنر را - كه با غنايم جنگ وبازرگانى از خاور زمين به آن سرزمين رسيده - بنا حق تصاحب كرده است .
با مطالعهء مطالب تاريخي مربوط به خاور نزديك واحترام گذاشتن به آن در حقيقت وأمي را كه نسبت به مؤسّسان واقعي تمدن اروپا وأمريكا داريم ادا كردهايم . « 1 »
اگرچه اين فقط گوشهاى از حقيقت تاريخي در اين باره است ، ولى بهر حال ، تقدم مشرق را بر يونان مىرساند وهمانگونه كه ديديم خاور نزديك نيز ، خود وامدار ومديون إيران وبابل است .
* * *
هامش
( 1 ) تاريخ تمدن ، ويل دورانت ، ج 1 ، ص 141 .