بدين گونه استلا (
Stella
) بعضي نكات موجود در أفكار اين فيلسوف يوناني را يادآور شده كه ظاهري إيراني دارد . مثلا به مسخره گرفتن انديشهء خدايانى با صورت انسان ، يا خونريزى در مراسم مذهبي . « 1 » از كتابي كه لاسال به نام « هراكليت » نوشته نقل شده است كه هراكليت به إيران سفر كرده ونزد مغان فلسفه مىآموخته ونظريهء مشهور وى - كه آتش را مبدأ آفرينش أشياء مىداند - از مزديسنا ومكتب مغان گرفته است .
ونيز از پلوتارخ مؤرخ مشهور يونان باستان نقل شده است كه در قرون ششم وپنجم پيش از ميلاد عدهاى از يونان براي تحصيل فلسفه وعلوم پيوسته به آن در إيران ومصر وبابل وچين مىزيستهاند از جمله به سفر طالس ملطى به مصر وفيثاغورس به إيران ومصر وسفر ذيمقراطيس به بابل تصريح شده است » . « 2 »
يك ايرانشناس به نام أميل بنونيست در اين باره مىگويد :
« در ميان روايات يوناني ، متنهاى فراوانى هست كه باستانى بودن آيين زروانيگرى را نشان مىدهد . از جمله بروسوس ( در قرن 4 م ) مىگويد :
پيروان مؤمن زروانى را گاهى مگوسوس (
Maguseaus
- مجوس ) نيز مىخوانند وبه آسياى صغير روى آورده ودر آنجا انبوه شده بودند .
يونانيان از ديرباز آيين « زمان أكران » ( زروانيگرى ) را به زردشت ومغان نسبت مىدادند . « 3 »
أميل بريه أستاذ تاريخ فلسفه در فرانسه از زبان مؤرخ يونان
هامش
( 1 ) همان ، صص 129 - 134 .
( 2 ) تاريخ إيران ، كمبريج ، ج 1 ، ص 154 .
( 3 ) دين إيراني ، أميل بنونيست ، صص 69 - 70 و 107 .