اسلام در آن داخل شده يا اينكه همهء افراد آن خانه را دربرگرفته باشد ؟ « 1 » ايمان آنها به اين حد رسيد كه هر يك اين طوق تعهّد را به گردن خويش انداختند كه :
ايمانشان كامل نخواهد شد مگر اينكه ، همهء تمايلات خويش را با « وحى » تطبيق دهند و به آن درجهء نهايى از اعتقاد و تسليم و خشوع نخواهند رسيد مگر اينكه محمّد ( ص ) - بأبى هو و امّى - در نزد آنها از خانواده و فرزندانشان عزيزتر و محبوبتر باشد . . .
موضعگيريها ، كردار و اعمال مسلمانان صدر اسلام ، همه و همه دليل صدق اين مدّعا است . . . فصحاء و بلغاء و زبانآوران ايشان و همهء آنها كه شايستگى « نقد كلام » را دارا بودند و « ذوق بيان » داشتند ، آيات نازل شده را حفظ نموده ، تلاوت مىكردند و نسبت به آنها متعهّد مىگشتند و چونان مردمان حريص و آزمند ، دلباخته و حسرتزده ، تنزيل پىدرپى قرآن را انتظار مىكشيدند . . . روز به روز ، ماه به ماه و سال به سال تلاوت آيات قرآنى در نمازها و بر بالاى منبرها آنها را بيشتر و بهتر و عميقتر مىساخت و به عبوديّت و خضوع گستردهتر در برابر خداوند وامىداشت ، تا بدان مرحله كه همهء ايشان در برابر « ذكر خدا » و آنچه را كه از جانب حق نازل مىگرديد ، سر از پاى نشناخته و حالت خشوع و خضوعى متعالى مىيافتند ؟
خداوند سبحان خشوع و فروتنى آنها را در برابر « آيات خدا » ضمن آيهء زير تصديق مىفرمايد :
اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ ذلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ
« 2 » « خدا بهترين حديث را فرو فرستاد ، كتابى متشابه كه ثناى خدا در آن « مكرّر » مىشود از ( خواندن ) آن پوست كسانى بلرزد كه از پروردگارشان مىترسند ، سپس پوستها و دلهايشان با ذكر خدا نرم مىشود . اين هدايت خدا است كه هدايت مىكند بدان هركس را بخواهد ، و آن را كه خدا گمراه كند ، او را هادى و راهنمايى نباشد » .
هامش
( 1 ) . بر طبق شواهد تاريخى بسيارى از مسلمانان صدر اوّل بهخاطر تحت تأثير قرار گرفتن اسلوب « نظم و بيان » قرآن ، به پيامبر اكرم ( ص ) ايمان آورده و مسلمان شدند . . .
ماجراى پرشكوه ايمان آوردن « عمربن الخطاب » بر اثر تلاوت آياتى از قرآن مجيد ، توسّط خواهر و شوهر خواهرش ، از ماجراهاى تنبّه آور وتكان دهندهايست كه مشروح آن در همين كتاب خواهد آمد . . / مترجم /
( 2 ) . سورهء زمر / 23 . . . اين نكته جالب توجّه است كه خداوند متعال روى اين نكته تكيه مىكند كه قرآن كريم با زبان ولغت عرب نازل گرديده است :« إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا. . . » و يا« . . . بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ. . . » / مترجم /