نمونهاى از وحدت تشريعى قرآن
سورهء نساء نمونهاى تشريعى از قانون مربوط به مسايل شخصى انسانى ( قانون اموال شخصى / ازدواج ) را به ما ارائه مىدهد . مضمون تشريعى كه ما پيرامون آن به بحث مىپردازيم طىّ آيات 25 - 22 سورهء مزبور بيان شده است و احتمال مىرود كه تمام اين آيات به يكباره نازل شده باشد .
ما براى اعمال دقّت بيشتر تنها آيهء 23 را به بحث مىگذاريم :
« حرام شده بر شما مادران شما و دخترانتان و خواهرانتان و عمّهها و خالههاى شما و دخترانِ برادر و دخترانِ خواهر و مادران شما ، آنآنكه به شما شير دادهاند و خواهران شما از راه شير و مادران زنانتان و دخترانتان كه تربيت يافتهاند در كنار شما ، از زنانتان كه به آنها دخول كرده باشيد . پس اگر به آنها دخول نكرده باشيد گناهى بر شما نيست و زنان پسرانتان كه باشند از پشتهاى شما و آنكه جمع كنيد بين دو خواهر مگر آنچه گذشته باشد . همانا خداست آمرزندهء مهربان « 1 » » . « سورهء نساء آيهء 23 »
اين دستورى واضح و اساسى است كه در يك نَفَس قانون ازدواج را همراه تفاصيل و جزئيّات و نيز شروط قانونى و ضرورى آن تشريع مىكند . اين دستور به نحوهاى خاص زنان مُحرَّم ( زنانى كه مقاربت با آنها حرام است - م - ) را نام مىبرد و شامل دو حكم اساسى بوده كه عبارتند از :
1 - شمول 2 - حصر كامل احوال مختلفى كه در آيهء مذكور به آن اشاره رفته و در نظمى منطقى طبقهبندى شده است . بنابراين 13 حالت به چشم مىخورد كه طبقهبندى آشكار آنها ، شرايط روانى و زمانى متفاوتى با خصايص وحى را ايجاب مىكند .
و حقيقت آن است كه پيامبر ( ص ) در احوال مذكور در اين آيه نه تفكّر قبلى داشته و نه آنها را تنظيم كرده است ، و حال آنكه تحليل اين آيه نشان مىدهد كه
هامش
( 1 ) . سورهء نساء / آيهء 23 :حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ وَ بَناتُكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ وَ عَمَّاتُكُمْ وَ خالاتُكُمْ وَ بَناتُ الْأَخِ وَ بَناتُ الْأُخْتِ وَ أُمَّهاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ مِنَ الرَّضاعَةِ وَ أُمَّهاتُ نِسائِكُمْ وَ رَبائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ وَ حَلائِلُ أَبْنائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلابِكُمْ وَ أَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا ما قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً. . .