قرار داده بودند ، وى در مقابل ديدگان دشمنان از خانهاش خارج شد و بنابر آنچه كه در اخبار آمده ، دشمنان او را نديدند و او توانست به همراهى « ابوبكر » خود را به اطراف مكّه رساند و به « غار ثور » پناه ببرد . راهنماى ايشان قرار بود براى گمراه كردن محاصره كنندگان ، دو سه روز بعد با چند شتر حامل آذوقه به آن دو ملحق گردد . امّا ساعتى پس از هجرت پيامبر ( ص ) و ابوبكر ، خبر خروج ايشان از شهر ، در مكّه پيچيد و قريش به جستجوى آنان همّت گماشت .
هركس كه از زندگى در كوير آگاه باشد بهخوبى مىداند كه چه امكان اندكى براى نجات پيامبر ( ص ) و مصاحب وى وجود داشته است !
تعقيب كنندگان به مدخل غار رسيدهاند ، امّا داخل آن نمىشوند ؟ روايات علّت اين حادثهء شگفتآور و معجزه آسا را وجود يك كبوتر و عنكبوتى لاغر ذكر كردهاند .
به هر حال حتّى اگر قايل شويم كه آنچه در اينباره در روايات ذكر شده اصالت نداشته باشد ، اصالت تاريخى اصل اين حادثه ترديد ناپذير است . در حقيقت اثبات اين واقعه بر اساس يكى از مطمئنترين و موثّقترين مدارك اين عصر ، يعنى قرآن كريم ، امكان پذير مىباشد . قرآن صراحتاً در اينباره مىفرمايد :
« إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُما فِي الْغارِ إِذْ يَقُولُ لِصاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَ أَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها
. . . « 1 » .
ما فايدهء چنين پژوهشى را با توجّه به جزيّيات روحى پيامبر ( ص ) در اين حادثهء تاريخى مىدانيم ، جزيّياتى كه سكينه و آرامش پيامبر بر آن دلالت دارد و در چنان واقعهء فوق طاقت بشرى و حتّى در لحظهاى كه خطر مرگ او را تهديد مىكند مىبينيم كه وى به آرام كردن همراه و رفيق خود مىپردازد ! اخلاص پيامبر ( ص ) كه در نخست
هامش
( 1 ) . سورهء برائت آيهء 40 : صدر آيهء شريف اينست« إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ. . . » و ذيل آن اين « . . .وَ جَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلى وَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيا وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ» ترجمهء كل آن چنين است :
اگر او را يارى نكنيد به يقين خدا او را نصرت دهد آنگاه كه كافران او را از مكّه بيرون كردند « او » دوّمين تن بود ، در حالى كه آن دو در غار بودند و « او » به يار خويش مىگفت :
غم مخور بىگمان خدا با ماست ، پس خدا آرامش خود را بر او فرود آورد و او را به لشكريانى يارى كرد كه شما آنها را نمىديديد . و ( خدا ) سخن كسانى را كه كافر شدند پست ساخت و كلام خدا برتر است و خدا ، عزيز حكيم است .
تفصيل ماجراى هجرت شگفتانگيز و معجزه آساى رسول اكرم ( ص ) از مكّه به مدينه را مىتوانيد در تفاسير قرآن كريم ، ذيل آيهء شريفهء فوق و نيز در كتب معتبر تاريخى از جمله سيرهء ابن هشام / ج 2 / صفحهء 112 مطالعه فرماييد / مترجم /