همسرش دو بازوى اخلاقى و مادّى خود را كه در مكّه از حمايت آنها برخوردار بود از دست داد « 1 » . گذشته از اين ، اقامت او در مكّه اكنون ناممكن شده است ، زيرا قريش كه مهابت ابوطالب آنان را به فغان آورده بود ، اكنون عنان گسيخته شده و تصوّر مىكنند كه وقت كشتن محمّد ( ص ) و از ميان برداشتن او فرا رسيده تا بدينوسيله مصالح سياسى خود را حفظ نمايند و به تثبيت امتيازات تجارى خود ميان قبايل عرب موفّق گردند « 2 » .
توطئه طورى طرحريزى مىگردد كه تمام قبايل عرب در آن شركت جويند تا مبادا مسئوليّت خون اين قربانى بر دوش قبيلهء خاصى قرار گيرد .
2 - دورهء مدينه
در حالى كه مكّه بر ضدّ رسول الله ( ص ) اينچنين دست به توطئه مىزند ، برعكس ، مدينه خود را براى استقبالى تاريخى ، حماسى و پرشكوه از آن حضرت آماده مىكند . . .
بيعت عقبه - پيمان پيامبر ( ص ) با تعدادى از مردان مدينه كه بعد از اين به نام انصار مشهور شدند - و نيز همّت نقيب آنان « مصعب بن عمير « 3 » » كه توانست عواطف و احساسات بسيارى از مردم « يثرب » را به نفع اسلام جلب نمايد ، دو عامل مهم زمينهساز هجرت بودند .
در يكى از شبها ، در حالى كه توطئهگران ، خانهء پيامبر ( ص ) را در محاصرهء خود
هامش
( 1 ) . فقدان ابوطالب و مرگ خديجه آنچنان در روحيه پيامبر ( ص ) و بالطبع مسلمانان تأثير گذارد كه آنان اين سال را « عامالحزن » - سال اندوه لقب دادند . . . / مترجم /
( 2 ) . برخى از صاحب نظران معتقدند كه انگيزهء طرح ريزى اين توطئه ، از سوى مشركان عرب اعمّ از مطلبى مىباشد كه مؤلّف نوشته است ، زيرا در نظر آنان جوهرهء اين اقدام در حقيقت دفاع از عقيدهاى بود كه رسالت جديد آن را سبك نموده بود . . . « ع . ش »
( 3 ) . در ذيحجهء الحرام سال 12 بعثت ، 12 نفر از انصار در موسم حج ، در عقبه « منى » با رسول خدا ( ص ) بيعت كردند ، ايشان پس از انجام بيعت به مدينه بازگشتند و پيامبر ( ص ) « مصعب بن عمير » را به همراه آنها به مدينه فرستاد ، تا مردم را به سوى خدا دعوت كند و قرآن بياموزد .
« مصعب » در كار دعوت مردم به اسلام آنچنان كوشيد كه در اغلب قريب به اتّفاق محلّههاى انصار ، مردان و زنان مسلمان فراوانى يافت مى شدند ، مىگويند نخستين نماز جمعهاى كه در مدينه برپا گرديد به امامت « مصعببن عمير » بود . بهرحال وى به مكّه بازگشت و اسلام اهل مدينه را به عرض رسول خدا ( ص ) رسانيد و آن حضرت شادمان گشت ، سپس جمعى از انصار در موسم حج به مكه رفتند و « بيعت دوّم عقبه » بانجام رسيد . اين بيعت در ماه ذيحجه سال 13 بعثت به وقوع پيوست و تعداد شركت كنندگان در « بيعت دوّم عقبه » 73 مرد و 2 زن بود كه پيامبر اكرم ( ص ) به شيوهء حضرت موسى ( ع ) كه براى بنىاسرائيل 12 نقيب برگزيد ، خطاب به بيعت كنندگان چنين فرمود :
12 نفر نقيب از ميان خود برگزينيد . . . / مترجم /