معاصر وى « ميخا « 1 » » و « هوشع « 2 » » تشكيل داد ، انبيايى كه نيامده بودند تا وعدهء بشارت و آمرزش و غفران را دهند ، بلكه آمده بودند تا وعيد عقوبت و بلا و كيفر را ابلاغ كنند . تفسير و تحليل چنين روندى از جهت تاريخى آنست كه در آن دوران دو امر بسيار مهم رخ نمود :
1 - سقوط مقام و درجهء پروردگار عالميان ( ربّ العالمين ) به حدّ يك معبود منحصراً قومى ؟ !
2 - وارد شدن بسيارى از شعائر و رسوم « آشورى - كلدانى » در مراسم عبادت خداوندگار و بهطور كلّى در رسوم و آداب عبادى ، تا آنجا كه در شهر « بيت المقدّس » خورشيد با شور و هيجان آتشينى مورد تقديس و ستايش و پرستش قرار گرفته بود و بر طبق اظهار نظر مورّخان آن عصر ، در شهر مزبور :
« اشخاصى در حالى كه شاخههايى از درخت خرما را در دست داشتند در جوار خود محراب پروردگار ، خورشيد را به هنگام طلوع پرستش مىكردند . »
لكن در اين مجال بايد به اين « واقعيّت » نيز توجّه نمود كه در دوران تاريخى ياد شده ، هر چند بر اثر اين تلفيق زهرآگين و التقاط ميان تمايلات ملّى و انديشههاى مذهبى ، مستواى روحى مردم منحط گشته و در سطح بسيار پايينى قرار گرفته بود ، امّا كوششهاى دينى در زمينهء بزرگداشت شعائر پرستشگاهها و پيشرفت و گسترش مراسم و تشريفات مربوط به معابد ، روح تصوّفگرا و عرفانى بنىاسرائيل را تغذيه مىكرد و با
هامش
( 1 ) .Micheeميخا از سلسلهء انبياى « صغير بنى اسرائيل » است كه در نزديكى اورشليم متولّد شد و در نيمهء دوّم قرن 8 ق . م مىزيست . ، وى داراى كتابى است به نام « اخبار ميخا » كه در آن تولّد حضرت مسيح ( ع ) را در « بيت اللحم » پيشگويى كرده است . . .
( المنجد . . . / معجم الاعلام الشرق و الغرب / صفحهء 523 / الموسوعهء العربيهء الميسره / ذيل مادّه « نبى » / صفحهء 1821 ) / مترجم /
( 2 ) .Oseeهوشع يا « عزيا » ( 825 / - 784 ق . م ) از انبياء بنىاسرائيل و يكى از رفقاى دانيال نبى بود . وى قوم خود را جهت نقض عهد خداوند متعال مورد فشار قرار داد ، و ايشان را به اميدوارى نسبت به مراحم الهى فرا خواند . . . ( المنجد / معجم الاعلام الشرق و الغرب / صفحهء 577 - دائرهء المعارف فارسى / دكتر مصاحب / ج 2 / صفحهء 1732 ) . / مترجم /