معادلهء « 1 » زير ، شايستهء دقّت و بررسى است :
عوامل و مؤثّرات ترموديناميك + عوامل شيمايى / مادّهء زنده انسان .
هرگاه ما « مدّت زمانى » هر دورهء زمينشناسى و همچنين طول زمانى عصر حيوانى كه مادّهء زنده را از حالت عدم تشكّل ( پروتوپلاسم ) به حالت نظام يافتهء متفكّر ( انسان ) ، منتقل مىسازد ، بپذيريم و فعلًا در شكل منطق جدلى تسليم اين اصل گرديم ، چنين معادلهاى در طول كلّيهء عصرهاى زمينشناسى كه مطابق با عوامل يا مؤثّرات ترموديناميكى بوده و در حقيقت جزء نخستين معادلهء ما را تشكل مىدهد : ( عوامل ترموديناميك + عوامل شيميايى ) ، صحيح جلوه مىكند . . .
( امّا موضوع قابل توجّه اينكه ) در اينجا بهطور ضرورى پارهاى از نسلها به نسبت اين دو دورهء فترت وجود خواهند داشت ، و بنابراين نسل نخستين ، نسبت به نسلهاى بعد از خود ( بر طبق مدّت دراز و طولانى معادله ، در طول عمر زمين شناسى كه شرايط و زمينههاى معادلهء مزبور بر آن صحه مىگذارد ) پيشى گرفته است .
و در نهايت اين مسابقه ، نسل نخستين به حقيقت دنيايى و طبيعى خود و پديدهها و رخدادهايى كه بر آن گذشته است علم و اطّلاع حاصل نموده و در اين مورد در شكلى ويژه و مخصوص مىبايست نسل سابق و پيشىگيرنده ، موقعيّت و پديدههاى نسلهاى قبلى را در ذاكره و حافظهء خويش ثبت كرده باشد ، ولى واقعيّت اينست كه نسل انسانى فعلى هيچگونه اثر و خاطره و حادثهاى را از نسلهاى قبلى در ذهن و حافظهء خود ضبط نكرده و ما هيچگونه اثر و پديدهاى از آنچه متعلّق به نسل آدمى حاضر مىباشد ، در اين نسل نمىيابيم ؟
پس ضرورى است اقرار كنيم كه معادلهء بيولوژى و زيستشناسى مورد نظر تنها يك بار در جهان و فقط براى يك نسل رخ نموده است ، و به عبارت ديگر :
در اينجا يك نوع حتميّت و جبريّت بيولوژيكى وجود دارد كه به هيچوجه عوامل مادّى تنها قدرت و توانايى توجيه آن را ندارند و درست در همينجا است كه توجّه ما به يك نقص در سيستم مادّى جلب مىگردد ، نقصى كه ضعف و ناتوانى بنيادينى را در بنيان اين نظام بهاثبات مىرساند و نيز اين خلاء آنگاه در نظر ما افزونتر خواهد گشت كه توجّه كنيم معادلهء مزبور به هيچ رو نمىتواند تفسير و توجيهى را از
هامش
( 1 ) . بديهى است چنين « معادلهاى » بنابر اصل پذيرفته شدهء در اين فصل : « مادّه موجود است و غير مخلوق و خود آفرينندهء خويش مىباشد » فرض شده و با وجود تناقضات پارهاى از نتايج و آثار آن ( آنطور كه در تحليل آينده روشن خواهد شد ) به عنوان يك مسئلهء حتمى و صحيح علمى تلقّى شده است . / مؤلّف /