است اجزاى همنام يكديگر را جذب كنند و نه دفع و بنابراين امكان تشكيل هستههاى نخستين « اتم » نيز با اجزاى مزبور وجود دارد ، لكن پرسش ديگرى را در اينجا طرح كرده و پاسخ آن را مىطلبيم و آن اينست :
در رابطه با عناصر 92 گانهاى « 1 » ( كه مندليف آنها را ترتيب داده و جدولبندى كرده است ) آيا جذب و جمع اجزاء نسبت به هستههاى نخستين در يك زمان و در وقت واحد پديدار گشته ؟ يا اينكه نه ، اين پديده در شكلى تدريجى و پياپى از يك عنصر به عنصر ديگر سرايت نموده و حادث شده است « 2 » ؟
اگر در زمينهء اقتران زمانى ( زمانى واحد ) پديد آمده باشد ، در اينجا تنها يك عنصر بهوجود خواهد آمد ، زيرا مؤثّر واحد و عامل يگانهاى بر آن اثر گذارده است ( و بهطور طبيعى عامل واحد تنها عنصرى واحد را مىتواند پديد آورد « 3 » .
يعنى حالت مادّه در بساطت و سادگى خويش و خالى از بار الكتريسيته . . . و در چنين وضعى 91 حالت ديگر از اين قاعده مستثنى گشته و آن عامل يگانه در زمان واحد نمىتواند آنها را بهوجود آورد .
امّا اگر برعكس در آفرينش عناصر طبيعى ، شكل تدريجى عبور از عنصر به عنصرى را بپذيريم ، بهوجود آمدن بقيّهء عناصر از عنصر نخستين مىبايست از نود و يك حالت گوناگون گذشته باشد ، و به عبارت ديگر 91 تغيير حالت و تحوّل كيفيّت از مبداء عنصر اوّليه رخ نموده باشد ، و نيز اين « پديده » ، ممكن است از يك سلسله حاصل شده و يا از سلسلههاى متفاوت و گوناگونى گذشته باشد « 4 » . پس در حالت اوّل ، سلسلهء واحدهء 91 تحوّل محدود و مشخّصى را مىطلبد ، و به عبارت ديگر :
هر عنصر آنگاه تشكيل مىگردد كه عناصر پيشين در آن باقى مانده باشند و در
هامش
( 1 ) . تعداد عناصر كشف شده به 102 عنصر رسيده است ، و در اكتشاف عنصر اخير ( يعنى نوبليم /NO )، دانشمند ايتاليايى دكتر « ميلستبد » شركت داشته است . / ع . ش /
امّا عناصر جدول مندليف تا بهحال به 105 عنصر رسيده است ، جدول مندليف كه به جدول « تناوبى عناصر » نيز ناميده مىشود ، جدولى است كه در سال 1869 توسّط يك دانشمند روسى به نام « مندليف » ( 1907 - 1834 ) در 7 دوره و 8 گروه ارائه شد . مبناى كار اين دانشمند بر اين اساس بود كه عناصر را برحسب افزايش جرم اتمى كنار يكديگر قرار داد و همواره به اين نكته توجّه كرد كه عناصر مشابه در يك خانواده قرار گيرند و عناصر ناجورى در لابلاى آنها واقع نشوند . . . / مترجم /
( 2 ) . جان ففر در كتاب « از كهكشان تا انسان » / صفحهء 99 ، عبور از عنصر به عنصرى ديگر را طرح نموده و مىگويد :
ئيدروژن به هليوم و هليوم به كربن و . . . تبديل شدهاند . . / مترجم / .
( 3 ) . عنصر اوّليه /Bعامل واحدAكميّت اوّليه . . . / مترجم /
( 4 ) . حصول پديده از سلسلهء واحد بدين ترتيب خواهد بود :
( يك سلسلهاى )CDEF