ب - برداشت و داورى « وليدبن مغيره » پيرامون قرآن كريم :
« به خدا سوگند كلامى را شنيدم كه نه از سنخ كلام انس است و نه از قماش سخن جن . گفتار وى را حلاوتى است كه ريشهء آن نيرومند و شاداب و شاخهء آن ثمربخش مىباشد « 1 » . . . » ما در اينجا « وليد » را در آستانهء تحوّلى مىيابيم كه با « ايمان » يك وجب بيشتر فاصله ندارد ، بيان قرآن ، وى را شديداً تحت تأثير قرار داده است . . . امّا دليل و برهان نمىتواند آنچه را خداوندگار اراده كرده است ، تغيير دهد . . .
او در شكلى معكوس و در حال انكار حقيقت ، رسالت پيامبر اكرم ( ص ) را مورد تصديق قرار داده و مىگويد :
هامش
( 1 ) . موسم حج فرا رسيد و تعدادى از بزرگان قريش نزد « وليد بن مغيره » كه مردى سالخورده بود جمع شدند ، وليد خطاب به ايشان چنين گفت :
اى گروه قريش ! موسم حج فرا رسيده و كاروان هاى عرب از اطراف و اكناف مىرسند و داستان محمّد ( ص ) را نيز شنيدهاند ، حال نظر واحدى را دربارهء وى جستجو كنيد و يك زبان سخن گوييد تا با اختلافگويى ، گفتار يكديگر را تكذيب نكنيد .
بزرگان قريش : مى گوييم كاهن است .
وليد : نه ، به خدا سوگند او كاهن نيست ، چون ما كاهنان زيادى زا ديده ايم . محمّد ( ص ) نه مانند آنان زمزمه مىكند و نه چون ايشان مسجّع سخن مىگويد !
بزرگان قريش : مى گوييم شاعر است .
وليد : ساحر هم نيست ، ما جادوگران زياد و سحرهاى فراوانى را ديده ايم و او كارهاى ساحران را ندارد .
بزرگان قريش : پس چه بگوييم اى اباعبدشمس !
وليد : به خدا قسم ، در گفتار او شيرينى و حلاوتى است ، ريشهء آن شاداب و شاخهء آن ثمربخش است ، و هر چه از اين سخنان و نسبتها چيزى جز بطلان آنها را به اثبات نمى رساند . ( به نظرمن ) بهترين نسبت دربارهء محمّد ( ص ) اينست كه بگوييد ساحرى است كه گفتارى سحرآميز آورده كه با آن ميان مرد و پدرش ، مرد و برادرش ، مرد و همسرش ، مرد و عشيره و بستگانش جدايى مىافكند ، آنگاه با همين تصميم متفرّق شدند و بر سر راه حاجيان مىنشستند و آنان را از تماس با محمّد ( ص ) بر حذر مىداشتند .
پس خداوند متعال دربارهء « وليد بن مغيرهء » آياتى فرو فرستاد ( آيات 11 - 25 سورهء مدثّر ) و نيز دربارهء رسول خدا و قرآن و دربارهء كسانى كه همراه « وليد » به رسول خدا ( ص ) و آنچه از طرف خدا آورده بود ، نسبتهاى گوناگون مىدادند آياتى نازل كرد ( آيات 90 - 93 سورهء حجرات ) . . . ( سيرهء ابن هشام / ج 1 / صفحهء 288 - 289 ) . / مترجم /