يعنى : مىتوان او را تحت فشار قرار داد .
حال : ابو عبيده گفته است كه : از كلمهء ( الواجد ) به عنوان وصف مىتوان اين معنا را استنباط نمود ( عقلا ) كه آن موردى را كه غير واجد است نمىتوان تحت فشار قرار دارد .
يعنى : براى اثبات مفهوم در وصف به تبادر ذهنى تمسك نموده است و حضرات اصوليين تبادر و فهم ايشان را ملاك استدلال خود قرار دادهاند .
* اشكال مستشكل را بهطور مستقل بيان كنيد ؟
متوهم يا مستشكل مىگويد :
1 - بيش از 90 % از احكام شرعيه از كتاب و سنت به دست مىآيد .
2 - كتاب و سنّت به زبان عربى بوده و داراى كلمات و عبارات مشكلهاى هستند و ما ناگزيريم براى فهم معانى اين لغات و عبارات به كتب لغت و دائرةالمعارفهاى عربى رجوع كنيم .
3 - اگر قول لغوى واحد حجّت نباشد ، لازم مىآيد دست ما از آيات و روايات كوتاه شود .
4 - اگر دست ما از آيات و روايات كوتاه شد لازم مىآيد كه باب استنباط احكام از اين دو منبع بسته شود .
در نتيجه : چارهاى نداريم جز اينكه به قول لغوى رجوع كنيم و لو مفيد علم نباشد .
* نظر شيخ پيرامون اين لازم ( يا نتيجه ) چيست ؟
اين است كه : اللازم باطل و الملزوم منه .
* اگرچه در پاسخهاى قبلى توضيح اين لازم گذشت و لكن نحوه ابطال آن را مختصرا از نظر شيخ توضيح دهيد ؟
مىفرمايد :
باب العلم نسبت به لغت مسدود نبوده بلكه مفتوح است ، چرا كه با وجود اينهمه كتاب لغت و ادبيات عرب كه در اختيار ماست لزومى ندارد كه به قول لغوى واحد رجوع كنيم ، بلكه به كتابهاى متعدد لغوى در حدى كه مفيد علم باشد مراجعه مىكنيم .
* بهطور كلى الفاظ وارده در كتاب و سنت بر چند دستهاند ؟
بر دو دسته : 1 - الفاظ ، 2 - هيئت .
* هيئت كتاب و سنت خود بر چند قسماند ؟
بر دو قسماند : 1 - هيئت مفرد ، مثل : اسم فاعل ، اسم . . . و صيغه ( افعل ) و . . . 2 - هيئت مركّبه ، مثل :
جملات شرطيّه و وصفيّه و يا . . .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 309
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٠٩