تشريح المسائل
* مراد از عبارت ( فاستدلوا على اعتبار قول اللغويين . . . ) چيست ؟
بيان دلايل مشهور است در حجيت قول لغوى از باب ظن خاص
* اولين دليل مشهور بر حجيت قول لغوى چيست ؟
سيره مستمرهء عقلاى عالم است عموما و فقهاء عظام و علماى اعلام است خصوصا .
* سيرهء عقلاء عالم در رجوع به اهل لغت را توضيح دهيد ؟
عقلاء عالم در هر رشتهاى به شخصى ماهر و متخصص آن مراجعه مىكنند و اين عقلانى است كه در هر كارى و هر فنى غير خبره به خبره رجوع كند .
فى المثل :
در تعيين عيار طلا به زرگر ، و در تشخيص بيمارى و علاج به پزشك ، در برنامهريزى اقتصادى به اقتصاددان و نيز در علم لغت به اهل لغت و دانشمند خبرهء اين رشته مراجعه مىشود . و اساسا سخن هر صاحب فنى در فن مختص به خودش حجت است و چون دانستن معانى الفاظ صرفا حرفهء اهل لغت است لاجرم بايد كلامشان معتبر و حجت باشد .
* مراد از عبارت ( فاستدلوا . . . باتفاق العلماء ) چيست ؟
همان اجماع قولى و فعلى علماء و فقهاء است بر حجيت كلام اهل لغت .
1 - ايشان عملا در كتب فقهى خود براى تعيين موضوع ، به لغت و منابع لغوى مراجعه و به آن منابع استشهاد مىكنند .
فى المثل : در تعيين معناى رشوه ، غنا ، غش ، غيبت ، صلاة ، سحر و غيره كه از موضوعات احكام مىباشند به كتب معتبره لغت مراجعه مىكنند .
2 - از كلام مرحوم فاضل سبزوارى نيز استفاده مىشود كه ايشان رجوع به اهل لغت را امرى متفق عليه ميان مسلمانان دانسته است .
* نظر شيخ پيرامون اولين دليل مشهور در حجيت قول لغوى چيست ؟
حاصل اشكال شيخ به استدلال مذكور دو امر است :
امر اول اينكه : اجماع قولى و عملى علماء بر رجوع به قول اهل لغت را قبول داريم ، لكن بايد مشخص شود كه اين امر از چه باب است .
آيا از آن جهت كه خبره در لغت هستند و وصف لغوى دارند كلامشان حجت بوده و مرجع مراجعات واقع شده و يا اينكه كلام ايشان از باب شهادت حجت است ؟
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 302
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٠٢