تشريح المسائل
* تفصيل جناب كلباسى در باب حجيت ظواهر چيست ؟
اين است كه : مناط در حجيت ظواهر عبارت است از اينكه :
يا از ظاهر كلام ظن فعلى به وفاق حاصل شود تا آن ظهور حجت باشد و يا اينكه از ظاهر ظن شخصى به وفاق حاصل نشود .
لكن : اگر هيچيك از اين دو نبود يعنى : نه ظن فعلى به وفاق بود و نه عدم ظن بر خلاف ، بلكه ظن فعلى بر خلاف بود و لو غير معتبر باشد جلوى حجيت ظهور را مىگيرد .
* مراد از عبارت ( لكن الانصاف . . . . ) چيست ؟
پاسخ شيخ به تفصيل جناب كلباسى است مبنى بر اينكه :
ملاك حجيت ظواهر بناء عقلا است و لذا ظن فعلى نفيا و اثباتا چه به وفاق و يا به خلاف ملاك نمىباشد .
يعنى : ظن فعلى ، چه به وفاق حاصل شود و چه به خلاف ، ظاهر حجيت است و مخالفت با آن شايسته مذمت است .
* مراد از عبارت ( و لذا عد بعضى الاخباريين . . . . ) چيست ؟
آوردن شاهد و گواه بر اينكه ظن فعلى ملاك در حجيت يا عدم حجيت ظواهر نيست .
و لذا مىفرمايد :
اخباريها ( از جمله استرآبادى ) هم كه در باب حجيت استصحاب ظن شخصى را ملاك نمىدانند فرمودهاند : استصحاب حكم عام و مطلق جزء استصحابات مجمع عليها است .
* مراد از گفته استرابادى چيست ؟
اين است كه : ما چه ظن شخصى داشته باشيم يا نداشته باشيم و چنانچه داشته باشيم چه به وفاق باشد يا به خلاف تفاوتى نمىكند .
يعنى : در همه جا حكم عام را كه عموميت است و حكم مطلق را كه ظهور اطلاقى است استصحاب مىكنيم .
بنابراين : بحث منحصر به اصوليين نيست بلكه اخباريها نيز به اين مطلب معترفند كه ظن شخصى ملاك در حجيت ظواهر نيست و مطلب اجماعى مىباشد .
* مراد از عبارت ( و هذا و ان لم يرجع الى الاستصحاب المصطلح . . . ) چيست ؟
وجه عدم رجوع استصحاب حكم عام يا مطلق به استصحاب اصطلاحى است : چونكه اين
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 283
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٨٣