تشريح المسائل
* مراد از ( انك قد عرفت ان مناط الحجية . . . . ) چيست ؟
اشاره به معيار و ملاك در حجيت ظواهر بر مبناى مشهور است كه قبلا گفته شد و آن عبارت بود از : ظهور عرفى يا ظن نوعى و يا ظن شأنى .
* مراد از ظهور عرفى چيست ؟
اين است كه : ( كون الكلام بحيث يحمل عرفا على ذلك المعنا )
* مراد از ظن نوعى چيست ؟
اين است كه : ( كون الكلام بحيث يحصل منه لنوع افراد البشر الظن بمراد المتكلم ) .
* پس مراد از ظن شأنى چيست ؟
اين است كه : كلام بهگونهاى باشد كه قابليت ظنآورى به مراد و مقصود را براى شنوندگان داشته باشد اگرچه در اثر وسوسه براى شنونده و يا بينندهاى فعلا ظن به مراد حاصل نشود و يا براى فردى كه زودباور است قطع به مراد حاصل شود .
* بهطور خلاصه بفرماييد : مناط حجيت ظواهر از نظر مشهور چيست ؟
ظهور كلام در مراد گوينده به ظهور عرفى و عقلايى .
* ظهور كلام در مراد گوينده بر چند قسم است ؟
بر دو قسم است : 1 - ظهور وضعى ، 2 - ظهور مع القرينه .
* ظهور وضعى يعنى چه ؟
يعنى ظهورى كه از علم به وضع سرچشمه مىگيرد .
مثل : ظهور ( اسد ) در ( حيوان مفترس ) در عبارت : « رأيت اسدا » ، كه از وضع واضع و علم مخاطب به آن ناشى مىشود .
* مراد از ظهور با قرينه چيست ؟
يعنى : ظهورى كه به واسطهء قرائن مقاليه و مقاميه براى كلام به دست مىآيد .
مثل : ظهور ( اسد ) در رجل شجاع به قرينه ( يرمى ) در عبارت : « رايت اسدا يرمى » .
* كلام با كداميك از دو ظهور فوق قابل تبعيت است ؟
فرقى نمىكند هريك از دو ظهور كه باشد بايد بدان عمل نمود .
* مناط در حجيت قضاوتهاى عرفى و عقلانى چگونه است ؟
روى نوع مردم و اكثريت است .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 279
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٧٩